Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi · Mimarlık · Lisans
Dersin Amacı
Düzlemsel (iki boyutlu) taşıyıcı sistemlerin zemin, malzeme, biçim ve yük koşullarına göre davranışının sezilmesi; TBDY'ye (2018) göre düzenli ve mimari projeye uygun bir şekilde tasarlama becerisinin kazanılması amaçlanmaktadır. Dersin bir başka amacı, geleneksel Türk yapı sistemlerinin rasyonel düzeyde çağa uyarlanması ve geliştirilmesi imkânlarını değerlendirmektir.
Ders İçeriği
Bu ders mimarlıkta iki boyutlu taşıyıcı sistemlerin kuruluş ilkelerinin örnekler üzerinden incelenmesi ve mimari projeyle uyumlu taşıyıcı sistem tasarımının geliştirilmesi hakkındadır.
Zorunlu Kaynaklar
Ders Notları
Önerilen Kaynaklar
TBDY: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (2018), EK: Deprem Etkisi Altında Binaların Tasarımı İçin Esaslar.
TABY: Türkiye Ahşap Binalar Yönetmeliği (2025). Ahşap Binaların Tasarım, Hesap ve Yapım Esasları Hakkında Taslak Yönetmelik.
Cansun, M.O., Akyürek, M.E. (2020). Yapı Elemanları-I: Temel ve Duvar. İstanbul: İZÜ Yayınları.
Cansun, M.O., Akyürek, M.E. (2023). Yapı Elemanları-II: Döşeme ve Merdiven. İstanbul: İZÜ Yayınları.
Ching, F.D.K.; Onouye, B.S. ve Zuberbuhler, D. (2009). Mimarlıkta Taşıyıcı Sistemler: Şemalar, Sistemler ve Tasarım (N. Güçmen, Çev.). İstanbul: Yem Yayın. Engel, H. (1997). Structure Systems. Germany: Hatje Cantz.
Türkçü, Ç. (2017). Çağdaş Taşıyıcı Sistemler. İstanbul: Birsen Yayınevi.
Ökten, S. (t.y.). Yapı Statiği. Yayımlanmamış ders kitabı.
Billington, D.P. (1983). The Tower and Bridge: The New Art of Structural Engineering. Princeton:Princeton University Press.
Salvadori, M. (1980). Why Buildings Stand Up: The Strenght of Architecture. New York: W. W. Norton & Company.
Macdonald, A. J. (1998). Structural Design for Architecture. Oxford: Architectural Press.
Mainstone, R. J. (2001). Developments in Structural Form. Oxford: Architectural Press.
Allen, E., Zalewski, W. (2010). Form and Forces, John Wiley and Sons.
Macdonald, A.J. (2001). Structure as Architecture, Architectural Press, Elsevier, 2nd Ed.
Açıklamalar
1.Ara sınav günü, saati ve yeri Dekanlık tarafından ilan edilecektir.
- Uygulamalar belirtilen ders anlatımın konusu kapsamında yapılacaktır. Uygulama teslim tarihi ayrıca duyurulacaktır.
- Kısa sınavlar, sınavdan bir hafta önce öğrencilere ilan edilecektir. Kısa sınavların hangi konuyu kapsadığı bu duyuruda belirtilecektir.
- Final teslimi dönem içerisinde yapılan 6 uygulamanın, dönem içerisinde yapılan proje dersi kapsamında yer alan proje üzerinden uygulanmış 6 konu başlığını içeren kapsamda, uygulamanın teorik çerçevesi ve uygulamanın projedeki yeri ifade edilerek her bir uygulama konu başlığı için 1 adet A3/B2 pafta olacak şekilde yapılacaktır. Teslimler hem dijital hem de fiziki olarak alınacaktır.
- Final teslimi ödev olduğundan ve teslim proje gibi olduğundan dersin bütünlemesi yoktur.
Kurallar
- Devam: Yönetmeliğe göre bir öğrenci toplam ders saatinin % 70’ine devam etmemesi halinde dersten devamsızlık alır (DZ) ve başarısız olur.
- Geç Gelme: Sınıfa sadece gelmeniz değil vakitlice saatinde ders katılmanız beklenmektedir. Unutmayın ki 3 derse geç gelme 1 tam devamsızlık olarak sayılacaktır. Derse geç gelme şöyle tanımlanmaktır: Ders hocasının sınıf yoklamasını alması ve dersin ilk 10 dakikasından sonra derse katılmak
- Yardım Almak: Ders esnasında ya da görüşme saatlerinde dersle ilgili sorularınızı sorup konuyu vaktinde öğrenmeniz eğitiminiz için önemlidir. Öğrencilerimizin, gerektiği hallerde, yardım almalarını tavsiye ediyoruz.
- Akademik dürüstlük: Dersin notuna konu olacak çalışmalarda tamamen kendi gayret ve eseriniz olması beklenmektedir. İntihal, kopyalama gibi gayri ahlaki durumlarda İZÜ’nun ilgili yönetmeliği gereği disiplin soruşturması açılıp gerekli cezai müeyyidelere tabii olursunuz
- Bu izlencede belirtilen değerlendirmeler sabit olup, not yükseltme amaçlı herhangi bir ekstra telafi ölçme yapılmayacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Taşıyıcı sistemlerin tarihî gelişimi ve tasarım ilkelerini karşılaştırmalı öğrenir
- Binayı etkileyen yük türlerini ve yapı bileşenlerinin yapısal davranışını ayırt etme becerisi kazanır
- Deprem yönetmeliğine (TBDY) uygun taşıyıcı sistem tasarlar
- Çeşitli taşıyıcı sistemleri tasarım ölçütlerine göre boyutandırabilir ve birleşim detaylarını çözümler
- Geleneksel yapı sistemlerini rasyonel düzeyde çağa uyarlar ve geliştirir
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 15 | 3 | 45 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 2 | 28 |
| Ara Sınav | 1 | 3 | 3 |
| Kısa Sınav | 2 | 2 | 4 |
| Ödev | 1 | 5 | 5 |
| Uygulama | 4 | 3 | 12 |
| Final | 1 | 6 | 6 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Genel kavramlar ve sınıflandırmalar. Geçmişten günümüze taşıyıcı sistemlerin gelişimi. | Yok. |
| 2 | Malzeme ve yükler; yapısal davranışa etkileri. Zemin türleri ve deprem ilişkisi. | Yok. |
| 3 | Yığma yapılarda deprem hasarları; örgü kuralları ve yönetmeliklere göre yığma yapıların tasarımı. | Kısa sınav-1: Verilen krokideki yapısal bileşenlerin deprem yönetmeliğine (TBDY) göre belirlenmesi ve ön boyutlandırılması. |
| 4 | Geleneksel ve çağdaş ahşap çerçeveli binaların tasarım ilke ve yöntemleri. | Firma yetkililerinin davet edilmesi. |
| 5 | Deprem (TBDY) ve ahşap bina (TABY) yönetmeliklerine göre ahşap yapıların tasarımı. | Uygulama-1: Sınır ve ölçüleri verilen ahşap çerçeveli bir binanın taşıyıcı sisteminin projelendirilmesi. |
| 6 | Betonarme binalarda yatay ve düşey taşıyıcı sistem düzensizlikleri (TBDY). Deprem (Gölcük, Pazarcık vb.) sonrası binalardan örnekler. | Yok. |
| 7 | Deprem yönetmeliğine (TBDY) göre betonarme çerçeveli binaların tasarımı. | Kısa sınav-2: Verilen plan üzerindeki yapısal bileşenlerin belirlenmesi ve ön boyutlandırılması. |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Taşıyıcı sistemlerde birleşimler, yük aktarımı, yapısal davranış ve kusurların örnekler üzerinden yorumlanması. | Muhtemel şantiye veya karma taşıyıcı sistemli bina ziyareti. |
| 10 | Betonarme orta katlı tipik binaların taşıyıcı sistem tasarım çeşitlemeleri. | Uygulama-2: Sınır ve ölçüleri verilen betonarme çerçeveli bir binanın (konut) taşıyıcı sisteminin projelendirilmesi. |
| 11 | Betonarme karma işlevli binaların taşıyıcı sistem tasarım çeşitlemeleri. | Uygulama-3: Sınır ve ölçüleri verilen betonarme çerçeveli bir binanın taşıyıcı sisteminin projelendirilmesi. |
| 12 | Yüksek binalarda taşıyıcı sistem tasarımına giriş. Betonarme, çelik veya ahşap çerçeveli ve ahşap, kerpiç yığma yüksek binalardan örnekler. | Uygulama-4: Sınır ölçüleri verilen betonarme perde, çekirdek ve çerçeveli yüksek bir binanın taşıyıcı sisteminin projelendirilmesi. |
| 13 | Hafif ve ağır çerçeveli çelik yapıların tasarım ilke ve yöntemleri; profiller, çerçeveler, birleşimler ve yangın ile suya karşı korunum. | Yok. |
| 14 | Kafes kiriş ve çelik uzay kafes sistemler. Ödev konularının paylaştırılması. | Ödev: Ağırlık, açıklık ve birleşim tipi gibi ölçütleri verilen birer uzay kafes taşıyıcı sistem maketinin geliştirilmesi. |
| 15 | Ödev konusu olarak geliştirilen taşıyıcı sistem maketlerinin yüklenerek sınanması. | Ödev sunumu: Yükleme ve sınama |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |


