TDE 215 - Orhon ve Eski Uygur Türkçesi

İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans

AKTS: 5 T+U+L: 3+0+0 Zorunlu
Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Merve ERGÜT
Öğretim Üyeleri: Dr. Öğr. Üyesi Merve ERGÜT

Dersin Amacı

Türk dilinin 7. yüzyıldan başlayarak 12. yüzyıl sonlarına kadar uzanan Türk dilinin en eski yazılı verimlerini bünyesinde barındıran Orhon ve Eski Uygur Türkçesi evresini derinlemesine kavratmak. Orhon ve Eski Uygur Türkçesi evresinin dil özelliklerini öğretmek ve ilgili dil özelliklerinin yansıdığı metinleri tanıtmak. Orhon ve Eski Uygur Türkçesi evresinde Türk dilinin yazımı için kullanılan Orhon ve Eski Uygur alfabelerini tanıtmak ve bu metinlerin dilsel incelemelerini yaptırmak.

Ders İçeriği

Eski Türkçeyi oluşturan Orhon ve Eski Uygur Türkçesini hazırlayan ortam. Orhon ve Eski Uygur Türkçesinin dil özellikleri ve dil verimleri. Orhon ve Eski Uygur Türkçesinin yazımında kullanılan alfabeler ve bu alfabelerle yazılmış metinlerin okunması.

Zorunlu Kaynaklar

  1. ERGİN, Muharrem, Orhun Abideleri, Boğaziçi Yay., İst. 2008.
  2. GABAİN, Eski Türkçenin Grameri, (Çev. Mehmet Akalın), Türk Dil Kurumu Yay. 2007.
  3. TEKİN, Talat, Orhun Yazıtları, Türk Dil Kurumu Yay., Ank. 2010.
  4. TEKİN, Talat, Tarih Boyunca Türkçenin Yazımı, Simurg Yay., Ank. 1997.
  5. V. THOMSEN, Orhun Yazıtlarının Çözümü, Helsingfors 1896.
  6. SERTKAYA, Osman Fikri, Göktürk Tarihinin Meseleleri, Ankara 1995.
  7. TEKİN, Talat- ÖLMEZ, Mehmet, Türk Dilleri-Giriş, Yıldız Dil ve Edebiyat 2, İst. 2003.
  8. TEKİN, Talat, Orhun Türkçesi Grameri, Türk Dilleri ve Araştırmaları Dizisi, İst. 2003.
  9. AKAR, Ali, Türk Dili Tarihi, Ötüken Yay., İst. 2010.
  10. AKSAN, Doğan, En Eski Türkçenin İzlerinde, Muttiliangual Yay., İst. 2007.
  11. DEMİR, Nurettin- YILMAZ, Emine, Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yay., Ank. 2010.
  12. ERCİLASUN, Ahmet B., Türk Dili Tarihi, Akçağ Yay., Ank. 2008.

Açıklamalar

Bu derste konunun daha iyi kavranabilmesi için dönem içinde birkaç defa kısa sınav yapılmaktadır.

Kurallar

İşlenen konularla ilgili gerekli bilgi verildikten sonraki hafta, kısa sınav yapılacaktır. İşlenen konular tekrar edilmeli.

Dersin Öğrenme Çıktıları

  1. Eski Türk yurdunu tanır.
  2. Eski Türk yurdunun dünden bugüne haritasını çıkarır.
  3. Eski Türk kültürünü tanır.
  4. Orhon ve Eski Uygur Türkçesinin konuşurlarının geçirdiği sosyal, siyasal ve kültürel aşamaları sıralar.
  5. Orhon ve Eski Uygur Türkçesinin dil özelliklerini bilir.
  6. Orhon ve Eski Uygur alfabesiyle yazılmış metinleri tanır.
  7. Farklı alfabelerle yazılmış Orhon ve Eski Uygur Türkçesi metinlerini okur.

Temel Alan Dağılımı

(22) Beşeri Bilimler%100

Öğretim Yöntem ve Teknikleri

AnlatımSoru-CevapTartışmaAlıştırma ve UygulamaGösterimGösterip YaptırmaGrup ÇalışmasıBireysel Çalışma

Ölçme ve Değerlendirme

Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)Sözlü Sınav

AKTS / İş Yükü

EtkinlikSayıSüre (saat)Toplam İş Yükü
Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil)16348
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi16116
Ara Sınav111
Kısa Sınav000
Ödev16116
Uygulama16232
Final111

Ders Akışı

HaftaKonuÖn Hazırlık
1Köktürk Yazıtlarının Keşfi, Okunması, Yazıtlarla İlgili Yapılan ÇalışmalarSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
2I. ve II. Türk Kağanlıklarından Kalan Yazıtlar, Yazıtların Edebi DeğeriSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
3Köktürk Alfabesi, Köktürk Türkçesi Yazım Kuralları, Ses ve Biçim Bilgisi ÖzellikleriSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
4Köktürk Yazıtları Okuma ve Dilsel Metin İncelemeleriSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
5Köktürk Yazıtları Okuma ve Dilsel Metin İncelemeleriSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
6Köktürk Yazıtları Okuma ve Dilsel Metin İncelemeleriSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
7Köktürk Yazıtları Okuma ve Dilsel Metin İncelemeleriSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
8Ara Sınav.
9Uygur Türkçesi: Eski Uygur Türkçesi Metinlerin Keşfi, Metinlerle İlgili Yapılan ÇalışmalarSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
10Uygurların Kullandıkları Alfabeler / Köktürk Harfli Uygur Yazıtları: Taryat (Terhin) Yazıtı, Tes Yazıtı, Şine Usu Yazıtı, Kara Balasagun Yazıtı, Gülbelcin Yazıtı, Somon-Tes Yazıtı, Somon-Sevrey YazıtıSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
11Eski Uygur Türkçesi Dönemi Eserleri: Manihaist, Budist, Müslüman, Hıristiyan Çevreye Ait MetinlerSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
12Eski Uygur Türkçesi Ses ve Biçim ÖzellikleriSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
13Eski Uygur Türkçesiyle Yazılmış Eserleri Okuma ve İnceleme ÇalışmalarıSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
14Köktürk ve Eski Uygur Türkçesiyle Yazılmış Eserleri Okuma ve İnceleme ÇalışmalarıSunulan kaynakların ilgili bölümünün incelenmesi.
15Final Sınavı.
16..