İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Tarih · Lisans
Dersin Amacı
Osmanlı Türk Şehrinin fonksiyonlarının kavranması, Türk şehirciliğinin Batı şehir sistemleriyle mukayesesi, Türk şehirciliğinin modern şehirciliğe ne oranlarda yakın olduğunun ortaya konulması.
Ders İçeriği
Bu derste Türk şehirciliğinin siyasî, idarî, mali ve hukukî fonksiyonları ortaya konulacaktır. İkinci aşamada Türk imaret – vakıf sistemi ele alınarak bunun şehircilikle olan münasebeti üzerinde durulacaktır. İmaretin Türk şehirciliğinin temeli olduğu noktası derslerin bütününde göz önünde bulundurulacaktır.
Zorunlu Kaynaklar
1-Ergenç, Özer. (2012), XVI. Yüzyılda Ankara ve Konya, Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul.
2-Canbakal, Hülya. (2009), 17. yüzyılda Ayntâb: Osmanlı kentinde toplum ve siyaset, Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul.
3-Dumont, P.; Georgeon F. (1999) Modernleşme Sürecinde Osmanlı Kentleri, Tarih Vakfı. İstanbul
4-Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (TALİD) Türk Şehir Tarihi Özel Sayısı, 2005/6 (www.talid.org)
5-Tekeli, İlhan (2011) Türkiye'nin Kent Planlama ve Kent Araştırmaları Tarihi Yazıları, İkinci Bölüm, ss. 302-345.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- 1. Şehir/Kent kavramını öğrenir.
- 2. Dersin konusu hakkında yazılmış eserleri bilir ve yenilikleri takip eder.
- 3. Osmanlı şehirlerinin fiziki yapısını kavrar.
- 4. Osmanlı şehrinin idari, sınai ve ticari fonksiyonlarını analiz eder.
- 5. Şehirlerin toplumsal ve kültürel dokusunu değerlendirir.
- 6. Osmanlı mahallesini tanır.
- 7. Müslim-gayrimüslim ilişkilerini anlar.
- 8. Türk şehirciliğinde vakıf – imaret sisteminin nasıl ağırlık taşıdığını, bunun tarihi ve kültürel derinliğinin neler olduğunu analiz eder.
- 9. Vakıf – İmaret kaynaklı şehirciliğin analizinde ne anlam taşıdığını sorgular. Bu hayır anlayışı ile kar, rekabet gibi çağdaş zihniyetlerin zıtlığını mukayese eder. Bu zıtlıkların Türk iktisadi hayatına nasıl etkiler bıraktığını belirler.
- 10. Tanzimat reformları ile getirilen yeni siyasi, idari hukuki düzenlemelerin şehirler üzerindeki etkilerini öğrenir ve karşılaştırır.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Şehir Kavramı ve Şehir Tarihinin Önemi | yok |
| 2 | Osmanlı kent-kır ekonomisinin mahiyeti | Kaynaklardan ilgili bölüm okunacaktır |
| 3 | Osmanlı Devletinde İdari Birim: Eyalet-Sancak- Kaza | Kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 4 | Yönetici Zümre ve Osmanlı Adalet Felsefesi | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 5 | Vakıf Müessesesi | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 6 | Osmanlı Şehrinin Mekansal Gelişimi ve İmar Düzeni | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 7 | Vakıf İmaret Sitelerinde Yürütülen Kamu Hizmetleri | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 8 | Ara sınav | yok |
| 9 | İmaret Siteleri ile Kurulan Şehirler, Osmanlı Mahallesi | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 10 | Vakıfların Kamu Maliyesine ve Ticari Hayata Etkisi | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 11 | Vakıf Görevlileri, Aile Vakıfları | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 12 | Para vakıfları | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 13 | Osmanlı Şehrinde Yerel Yönetim Hizmetleri | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 14 | Tanzimat Döneminde Şehirleşme | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 15 | Osmanlı’da Belediye Kurumunun Gelişimi | kaynaklardan ilgili bölümler okunacaktır |
| 16 | Final Sınavı | yok |