İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Görsel İletişim Tasarımı · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilere görsel sanatların temel kavramlarını, başlıca sanat türlerini ve tarihsel gelişimini tanıtarak sanat eserlerini tarihsel, kültürel, estetik ve biçimsel bağlamları içinde anlama ve değerlendirme becerisi kazandırmaktır. Ders kapsamında öğrencilerin tarih öncesi dönemlerden günümüze farklı coğrafyalarda ortaya çıkan sanat anlayışlarını, resim, heykel ve mimarlık örnekleri üzerinden tanımaları; sanatın din, toplum, düşünce, teknoloji ve kültürle ilişkisini kavramaları; temel sanat akımlarını ve önemli sanatçıları ayırt edebilmeleri amaçlanmaktadır.Ayrıca öğrencilerin sanat, estetik, güzellik, temsil, üslup ve yaratıcılık gibi kavramlar üzerinde düşünmeleri; sanat eserlerini görsel özellikleri ve üretildikleri koşullar açısından karşılaştırabilmeleri hedeflenmektedir. Ders, Görsel İletişim Tasarımı öğrencilerinin ilerleyen dönemlerde alabilecekleri tasarım tarihi, estetik, sanat sosyolojisi, uygulamalı tasarım dersleri için temel oluşturma görevi görecektir.
Ders İçeriği
Sanat ve görsel sanat kavramları; plastik sanatların kapsamı; estetik ve güzellik kavramları; sanat eserinin biçimsel ve içeriksel özellikleri; tarih öncesi sanat ve mağara resimleri; Neolitik dönemde sanat ve mimarlık; Mezopotamya, Eski Mısır, Anadolu ve Antik Yunan sanatı; Roma sanatı; Orta Asya bozkır sanatları; Hint ve Budist sanat gelenekleri; Çin ve Japon sanatları; Bizans ve İslam sanatları; Orta Çağ Avrupa sanatı; Rönesans, Maniyerizm, Barok, Rokoko, Neoklasisizm ve Romantizm; 19. yüzyıl sanat akımları; modern sanatın ortaya çıkışı ve 20. yüzyıl sanat hareketleri; çağdaş sanat yaklaşımları; Osmanlı'dan Cumhuriyet'e ve günümüze Türk resim sanatının temel gelişim çizgileri genel hatları ile işlenecektir.
Zorunlu Kaynaklar
Sanatın Öyküsü, Ernst Gombrich; Sanat Tarihinin Temel Kavramları,Heinrich Wolffin;Oluşum Süreci İçinde Sanat Tarihi, Nazan İpşiroğlu,Mazhar İpşiroğlu,Resim Sanatının Tarihi,Sezer Tansuğ;19.YY. Avrupasında Heykel ve Resim Sanatı,Zeynep İnankur;Sanatın Anlamı,Herbert Read;Estetiğin ABC'si,Hülya Yetişken;Sanatta Değişmeyen Plastik Değerler,Andre Lhote;Modern Sanatın Öyküsü,Norbert Lynton;Sanatın Ortaçağı,Engin Akyürek;Mitoloji ve İkonografi,Bedrettin Cömert;Türklerde Dini Resimler,Malik Aksel;Türk ve İslam Sanatı Üzerine Denemeler,Doğan Kuban;Aklın İzleri Bilim Olarak Sanat Tarihi, Selçuk Mülayim;Sanat ve Yanılsama,Ernst Gombrich;Modern Resim;İsmail Tunalı;Estetik,İsmail Tunalı,Sanatın Gerekliliği,Ernst Fischer;Güzelliğin Tarihi,Umberto Eco;Analitik Resim Çözümlemeleri,Leyla Varlık Şentürk;Soyutlama ve Özdeşleyim,Wilhelm Worringer;Görmece,Mehmet Ergüven; Görme Biçimleri,John Berger; Türk Sanatı,Oktay Aslanapa; Çağlar Boyunca Türkiye Sanatının Anahatları,Doğan Kuban;1960 Sonrası Sanat,Semra Germaner; Osmanlı Mimarisi,Doğan Kuban; Sanat Sözlüğü,Metin Sözen,Uğur Tanyeli; İkonoloji Araştırmaları, Erwin Panofsky; Boşluk ve Doluluk,François Cheng; Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi, Günsel Renda, Turan Erol
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Sanat, görsel sanatlar, plastik sanatlar, estetik, güzellik ve üslup kavramlarını temel düzeyde açıklar.
- Resim, heykel ve mimarlık gibi başlıca görsel sanat türlerini malzeme, teknik ve ifade özellikleri açısından ayırt eder.
- Tarih öncesi dönemlerden günümüze görsel sanatların gelişimindeki başlıca dönemleri ve dönüşümleri kronolojik olarak açıklar.
- Farklı coğrafya ve kültürlere ait sanat eserlerini biçimsel özellikleri, işlevleri ve kültürel bağlamları açısından karşılaştırır.
- Başlıca sanat akımlarını, sanatçıları ve eserleri ayırt edici özellikleriyle ilişkilendirir.
- Seçilmiş sanat eserlerini biçim, kompozisyon, malzeme, teknik, konu ve tarihsel bağlam açısından temel düzeyde analiz eder.
- Modern sanatın ortaya çıkışını ve Türk resim sanatının başlıca gelişim aşamalarını temel örneklerle açıklar.
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Sanat nedir? Görsel sanatlar ve estetiğe giriş | Sanatın tanımı üzerine farklı yaklaşımlar; güzel nedir, estetik nedir, sanat eseri nasıl değerlendirilir? Resim, heykel, mimarlık ve diğer görsel sanatlar. Biçim, içerik, temsil, üslup ve sanatın işlevleri. |
| 2 | Tarih öncesi sanat ve Neolitik dönem | Paleolitik mağara resimleri, taşınabilir sanat nesneleri, figürinler, ritüel ve temsil sorunları. Lascaux, Chauvet, Altamira; Göbeklitepe, Karahantepe ve Çatalhöyük. Neolitik dönemde mimarlık ve yerleşik yaşam. |
| 3 | Mezopotamya, Anadolu ve Eski Mısır sanatı | Sümer, Akad, Babil, Asur ve Hitit sanatları. Ziggurat, kabartma, heykel ve anıtsal mimarlık. Mısır'da mezar mimarisi, resim ve heykel; temsil kuralları, ölçek ve dinsel işlev. |
| 4 | Antik Yunan ve Roma sanatı | Yunan sanatında ideal beden, oran, mimarlık düzenleri ve heykel. Arkaik, Klasik ve Helenistik dönemler. Roma'da portre, mimarlık, kamusal alan, fresk ve mozaik. |
| 5 | Orta Asya bozkır sanatları ve Asya sanat gelenekleri | İskit-Saka ve diğer bozkır kültürlerinde hayvan üslubu, metal işçiliği ve taşınabilir sanat. Hint sanatının temel özellikleri, Budist sanat ve ikonografi; Çin ve Japon sanatında resim, kaligrafi, doğa ve mekân anlayışları. |
| 6 | Bizans, İslam ve Orta Çağ Avrupa sanatı | Bizans'ta ikon, mozaik ve mimarlık. İslam sanatında hat, geometrik bezeme, minyatür ve mimarlık. Avrupa'da Romanesk ve Gotik sanat. Din, temsil, bezeme ve mimari mekân ilişkileri. |
| 7 | Rönesans ve Maniyerizm | Hümanizm, perspektif, anatomi, doğa gözlemi ve sanatçının değişen konumu. Leonardo da Vinci, Michelangelo, Raphael, Titian; Maniyerizmde biçimsel değişimler. |
| 8 | Vize : İlk yedi haftanın kavram, dönem ve eser bilgilerini ölçen; görsel tanıma, karşılaştırma sorularını içeren sınav. | Sınava yönelik genel bilgilendirme |
| 9 | Barok, Rokoko, Neoklasisizm ve Romantizm | Barok'ta hareket, dramatik ışık ve mekân; Rokoko'nun özellikleri; Neoklasisizmde antikiteye yöneliş; Romantizmde duygu, doğa ve birey. Caravaggio, Bernini, David, Goya, Delacroix ve Turner. |
| 10 | 19. yüzyılda sanatın dönüşümü | Sanayi Devrimi, modern kent, fotoğrafın gelişimi ve sanatın değişen konuları. Realizm, Empresyonizm ve Post-Empresyonizm. Courbet, Manet, Monet, Degas, Cézanne, Van Gogh ve Gauguin. |
| 11 | Modern sanatın ortaya çıkışı ve avangart hareketler | Fovizm, Ekspresyonizm, Kübizm, Fütürizm, Soyut Sanat, Dada, Sürrealizm ve Bauhaus. Picasso, Matisse, Kandinsky, Mondrian, Duchamp ve Dalí. Temsil anlayışının dönüşümü. |
| 12 | 1945 sonrası sanat ve çağdaş yaklaşımlar | Soyut Dışavurumculuk, Pop Art, Minimalizm, Kavramsal Sanat, performans, enstalasyon ve yeni medya sanatı. Sanat nesnesinin, malzemenin, izleyicinin ve sanat kurumlarının değişen rolleri. |
| 13 | Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Türk resim sanatının gelişimi | Osmanlı'da minyatür ve Batılı anlamda resmin gelişimi; asker ressamlar, Osman Hamdi Bey, Şeker Ahmet Paşa, Hoca Ali Rıza, 1914 Kuşağı, Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği, d Grubu ve Yeniler Grubu. |
| 14 | Cumhuriyet dönemi Türk resminden günümüze ve genel değerlendirme | Bedri Rahmi Eyüboğlu, Nuri İyem, Neşet Günal, Erol Akyavaş, Burhan Doğançay ve seçilmiş çağdaş sanatçılar. Yerel kültür, modernleşme, kimlik ve evrensellik tartışmaları. Dönemin karşılaştırmalı değerlendirmesi. |
| 15 | Müze Gezisi. İstanbul Arkeoloji Müzesi ve Şark Eserleri Müzesi eğitim gezisi | Yunan, Roma,Bizans, Mezopotamya, Anaolu, Babil, Mısır sanat örneklerinin gösterilerek anlatılması |
| 16 | Final: yazılı ve test sorularından oluşan sınav | Final sınavına dair bilgilendirme |


