Rektörlüğe Bağlı Bölümler · İZÜ Seçmeli Dersler · Lisans
AKTS: 3 T+U+L: 2+0+0 İZÜ Ortak Seçmeli
Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Nuray OCAKLI
Öğretim Üyeleri: Dr. Öğr. Üyesi Nuray OCAKLI
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı; öğrencilerin tarih boyunca üç büyük imparatorluğa (Roma, Bizans, Osmanlı) başkentlik yapmış ve günümüzde küresel bir metropol niteliği taşıyan İstanbul’u tarihsel, mimari, sosyo-kültürel ve kentsel boyutlarıyla bütüncül bir çerçevede kavramalarını sağlamaktır.
Ders İçeriği
Bu ders; İstanbul’un prehistorik yerleşimlerinden başlayıp günümüz küresel metropol yapısına uzanan katmanlı kent tarihini, mekânsal ve kültürel dinamikler üzerinden ele almaktadır. Kentin fiziksel formunu şekillendiren topoğrafya ve su unsurlarından; idari, dini ve sivil mimari mirasın (kamusal meydanlar, külliyeler, surlar, konut typolojileri) evrimine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- İstanbul’un prehistorik dönemden başlayıp Roma, Doğu Roma Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine uzanan tarihsel ve mekânsal gelişim evrelerini ana hatlarıyla bilir.
- Kentin fiziksel formunu şekillendiren anıtsal mimarlık yapılarını, kamusal alanları, mahalle dokusunu ve konut tipolojilerini dönemlerin sosyo-kültürel koşulları bağlamında değerlendirir.
- İstanbul’un coğrafi konumunun, Boğaz ve Haliç gibi su unsurlarının kentsel yerleşim, ticaret, savunma ve kültürel etkileşim üzerindeki rolünü açıklar.
- İstanbul’u mimarlık, tarih, sosyoloji, coğrafya ve şehir planlama gibi farklı disiplinlerin araçlarını kullanarak bütüncül ve eleştirel bir yaklaşımla okur.
- Kentin somut ve somut olmayan kültür mirasını tanır; tarihi çevrenin korunması, koruma-kullanma dengesi ve restorasyon yaklaşımlarına dair farkındalık geliştirir.
- Küreselleşme, hızlı kentleşme, göç, kentsel dönüşüm ve mega projelerin İstanbul’un kentsel kimliği ve sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini eleştirel bir yaklaşımla değerlendirir.
- İstanbul'u gezme kültürü edinir.
Temel Alan Dağılımı
(21) Sanat%25 (22) Beşeri Bilimler%50 (58) Mimarlık ve Yapı%25
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
AnlatımSoru-CevapTartışma
Ölçme ve Değerlendirme
ÖdevSınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 90 | 90 |
| Kısa Sınav | 5 | 25 | 125 |
| Ödev | 5 | 20 | 100 |
| Uygulama | 5 | 30 | 150 |
| Final | 1 | 90 | 90 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | İstanbul'un Mirası ve Yansımaları | John Freely. Istanbul : the imperial city, İnrorduction |
| 2 | Eski Yunan Bizans'tan Yeni Roma'ya: Roma Dönemi'nin Tarihi Zemini, Duvarlar ve Hipodrom, dış surlar ve su oryantasyonu | John Freely. Istanbul : the imperial city, Ch 1 |
| 3 | Bizans Mirasımızın Tarihsel Arka Planı, Saray Mozaik Müzesi, Ayasofya ve St. Sergius ve Bacchus | Peter Clark. Istanbul : a cultural and literary history, Ch 2 |
| 4 | Bizans Dönemi: Bizans Mozaik Geleneği, Fethiye Camii, Kariye Müzesi | John Freely. Istanbul : the imperial city, Ch 3 |
| 5 | Osmanlı Geleneği: Tarihi Arka Plan, Fetih Öncesi ve Fetih Sonrası Simgesel Yapıları, İstanbul'daki Müslüman Bölgeler, Eyüb Sultan, Romanos Kapısı (Fetih Kapi) | John Freely. Istanbul : the imperial city, Ch 4 |
| 6 | Osmanlı Gelenekleri: Sosyal Yaşamın Tarihsel Arka Planı, Topkapı Sarayı, Kapalıçarşı, Fatih Külliyesi | Peter Clark. Istanbul : a cultural and literary history, Ch 3 |
| 7 | Osmanlı Gelenekleri: Piyale Pasa Camii ve Beyazıt Camii Süleymaniye Külliyesi | John Freely. Istanbul : the imperial city, Ch 5 |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Ticari Osmanlı Kenti: Kervansaraylar, Hamam, Büyük Valide Han ve Çarşılar | John Freely. Istanbul : the imperial city, Ch 6 |
| 10 | İkametgah Osmanlı Şehri: Köşk, Yalı, Konak | John Freely. Istanbul : the imperial city, Ch 7 |
| 11 | İstanbul ve Güzel Sanatlar: Osmanlı Çini ve Seramik | Peter Clark. Istanbul : a cultural and literary history, Ch 4 |
| 12 | İstanbul ve Güzel Sanatlar: Kumaşlar, Halılar, Hat Sanatı ve Minyatür | John Freely. Istanbul : the imperial city, Ch 7; Peter Clark. Istanbul : a cultural and literary history, Ch 5 |
| 13 | İstanbul ve Güzel Sanatlar: Kuş evleri, çeşmeler ve mezar taşları | Peter Clark. Istanbul : a cultural and literary history, Ch 6 |
| 14 | Geleneksel Performanslar ve Müzik | Peter Clark. Istanbul : a cultural and literary history, Ch 7 |
| 15 | İstanbul, Avrupa ve Etkileşimler | John Freely. Istanbul : the imperial city, Conclusions; Peter Clark. Istanbul : a cultural and literary history,conclusions |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |