Hukuk Perspektifinden Gıdanın Dünü, Bugünü ve Yarını

İZÜ ve Balıkesir Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenen “Gıda Hukukunun Temel Dayanakları: Özel Hukuk, Kamu Hukuku ve Avrupa Birliği Perspektifi” temalı Uluslararası Gıda Hukuku Sempozyumu İZÜ’de gerçekleştirildi.

İZÜ ev sahipliğinde ve Balıkesir Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirilen sempozyumun açılışına İZÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Küçük, Balıkesir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yücel Oğurlu, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Oturumlarda; tarladan sofraya gıda tedarik zincirinin hukuki boyutları, AB uyum süreçleri, tüketici hakları ve sürdürülebilirlik ilkeleri idare, ceza, fikrî mülkiyet ve tüketici hukuku açılarıyla değerlendirildi.

KÜÇÜK:  “GIDA ÇOK DİSİPLİNLİ BİR ALAN”
Gıdanın küreselleşen dünyadaki stratejik önemine vurgu yapan İZÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Küçük, “Yaşadığımız yüzyılda dünya bir küresel köye döndü; gıda da üretimi, tüketimi ve lojistiğiyle bu dünyanın en önemli gündem maddelerinden biri.” ifadelerini kullandı. Küçük, sempozyumun Avrupa Birliği perspektifi açısından önemli yaklaşımlar kazandıracağını dile getirerek başarılı ve verimli bir program temennisinde bulundu.

OĞURLU: “SEKTÖRÜN ÇÖZÜLMESİ GEREKEN ÇOK SORUNU VAR”
Gıda sektöründeki hukuki eksikliklere ve gelişme alanlarına dikkat çeken Balıkesir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yücel Oğurlu da gelişmekte olan ülkeler açısından gıda hukukunda çözülmesi gereken çok sorun olduğuna işaret etti. Türkiye’nin bu alanda epey yol katettiğini ancak lisanslama ve hukuki altyapı açısından halen çözülmesi gereken meseleler bulunduğunu belirten Oğurlu: sempozyum süresince gelecek için yeni teklifler, projeksiyonlar ve fikirler sunulacağını, dünya genelinde gıda hukukunun önde gelen isimlerinin tebliğleriyle Türkiye’deki gıda hukukunu AB perspektifinden ele alacaklarını vurguladı.

KÜÇÜKALİ: “GIDA İNSANIN EN TEMEL İHTİYACI”
Gıda üretim süreçlerinin hukuki düzenlemelerle güvence altına alınması gerektiğini ifade eden İZÜ Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Canan Küçükali, “Gıda insanın en temel ihtiyacı. Tarladan başlayarak üretimi, ambalajlaması ve ticaretindeki bir çok aşama hukuk düzeni içinde gerçekleştiriliyor.” ifadelerini kullandı. İklim şartları ve teknolojik gelişmelerle birlikte yapay gıdalar gibi yeni ürünlerin ortaya çıktığına işaret eden Küçükali, hukukun bu noktada yeni boyutlarıyla devreye girdiğini dile getirdi.

YASAN: “GIDA HUKUKU GELECEĞİ GÜVEN ALTINA ALAN BİR KALKAN”
Güvenilir gıdaya erişimin temel bir insan hakkı olduğunun altını çizen Balıkesir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Yasan ise gıda hukukunun insan sağlığı, ekonomik denge ve geleceği güven altına alan bir kalkan olduğunu vurgulayarak yanlış uygulamaların çevre üzerindeki tahribatına dikkat çekti. Yasan, standart dışı ve güvensiz gıdanın insan sağlığını olumsuz yönden etkilerken doğal kaynakların israfına da yol açtığını belirttiği konuşmasında, sürdürülebilir bir gelecek için döngüsel ekonomi modellerini destekleyen güçlü bir hukuk altyapısına ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi.

JANSEN: “TÜRKİYE GIDA HUKUKUNDA ÖNEMLİ BİR AKTÖR”
Açılış konuşmalarının ardından söz alan sempozyumun davetli konuşmacısı Balıkesir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oswald Jansen, Türkiye’deki gıda hukukunun durumunu uluslararası ve Avrupa idare hukuku kesişiminde ele aldı. Türkiye’nin 1948’den bu yana BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) üyesi ve konseyin aktif bir parçası olduğunu belirten Jansen; AB mevzuatının, özellikle Genel Gıda Hukuku, Hayvan Sağlığı, Bitki Sağlığı ve Gıda Kontrolü tüzüklerinin Türkiye iç hukukuna uyarlanmasında önemli mesafeler katedildiğini aktardı. Türkiye’deki idari yaptırımlara ve uygulamadaki aksaklıklara da değinen Prof. Dr. Jansen, mevzuattaki idari cezaların küresel gıda şirketleri açısından yeterince caydırıcı olmadığını ve çiğ süt gibi bazı özel alanlarda düzenleme güncellemelerinin yavaş kaldığını ifade etti. AB sınır denetimlerinde meyve ve sebze iadelerine ilişkin bildirimlerin yüksekliğine dikkat çeken Jansen, “Gıda hukuku sadece ulusal bir konu değil; gıda ithal ve ihraç ediyorsanız teknik standartlarda uzlaşmaya ihtiyacınız var.” hatırlatmasında bulundu. Uluslararası kurumların eleştiri ve uyarılarının birer gelişim fırsatı olarak görülmesi gerektiğini vurgulayan Jansen, “Sorunlar gelişme alanlarına işaret eder. Bunu bir fırsat olarak görmek gerekir. Gıda hukuku akademisyenler ve öğrenciler için de potansiyeli yüksek bir alan.” diyerek genç hukukçuları bu alana yönelmeye davet etti.

GIDA HUKUKU TÜM BOYUTLARIYLA ELE ALINDI
Gün boyu devam eden altı oturumda, gıda hukukunun kamu, özel ve uluslararası boyutları masaya yatırıldı. Sempozyum kapsamında; gıda güvenliğinde devletin anayasal sorumluluğu, 5996 sayılı Kanun çerçevesindeki idari yaptırımlar ve denetim mekanizmaları, ayıplı gıdada üretici sorumluluğu, helal sertifikasyonu, gıda inovasyonunda fikrî mülkiyet ve patent hakları gibi konular tartışıldı. AB gıda mevzuatına uyum süreçleri, Kırgızistan, Kazakistan ve Özbekistan gibi ülkelerin hukuki uygulamaları, sürdürülebilir tarım politikaları, gıda etiketleme standartları ve gıda işletmecilerinin hukuki sorumluluklarının da ele alındığı etkinlik, genel değerlendirme oturumuyla sona erdi.