Sosyal Bilimler Enstitüsü · İslam Ekonomisi ve Finans · Doktora
Dersin Amacı
Dersin amacı İslam Ülkeleri Ekonomileri hakkında ana eğilimler, gelişmiş ülke ekonomileri ve dünya ortalamaları ile karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Dersin ikincil bir amacı da bu analizlerde geçen temel ekonomik kavramların içselleştirilmesidir. Bu ders ayrıca her bir öğrenciye bir ülke ekonomisinin değerlendirilmesi ve sunum tekniklerini de öğretmeyi amaçlamaktadır.
Ders İçeriği
İslam ülkeleri, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)’na üye 57 ülkeden oluşmaktadır. Coğrafi olarak geniş bir alana dağılmışlardır. Coğrafi şartlar, hammaddeye dayalılık, gelir durumu ve koloniyal geçmişin belirlediği özellikler, sosyo-ekonomik yapılarına da yansımaktadır. İslam ülkelerinin hemen hepsi 20. Yüzyıldan itibaren ekonomilerini geliştirme çabaları içinde olmuşlardır. 20. Yüzyılın sonlarından itibaren dünyada küreselleşme artmış, iletişim ve bilgi teknolojilerinde hızlı bir gelişme olmuş ve Çin, yeni global bir aktör olarak dünya ticaret sisteminin önemli bir parçası olmuştur. Bütün bu gelişmeler ülkeleri rekabetçi bir baskı ile karşı karşıya bırakmaktadır. Küresel, sosyal, ve demografik çevre şartlarındaki değişiklikler ülkeleri de değişmeye zorlamaktadır. Ülkelerin gelişme çabalarının başarısı bu değişikliklere uygun cevap verme ve yeni çevre şartlarına uyum sağlama kabiliyetine bağlı kalmaktadır. Bu ders, hem küresel ölçekteki bu gelişmeleri karşılaştırmalı olarak vermek, İslam ülkelerinin performanslarını ölçmek, hem gelişmiş ülkelere göre daha düşük olan performansın nedenlerini analiz etmek ve geleceğe yönelik uyum ve reform alanlarını belli kavram ve teknikler çerçevesinde sunmayı içermektedir. |
Zorunlu Kaynaklar
- OIC Economic Outlook 2018 Challenges and Opportunities towards Achieving the OIC-2025, Statistical, Economic and Social Research and Training Centre for Islamic Countries (SESRIC), October 2018
- UNDP Human Development Reports, http://hdr.undp.org/
- Islamicity Index http://islamicity-index.org/wp/indices2015/
- OIC Economic Outlook 2017, Industrial Development for Structural Transformation, Statistical, Economic and Social Research and Training Centre for Islamic Countries (SESRIC), October 2017
- Muslim Civilization: The Causes of Decline and the Need for Reform, M. Umer Chapra, The Islamic Foundation, UK, 2008,
- Ulusların Düşüşü: Güç, Zenginlik ve Yoksulluğun Kökenleri, Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, Doğan Kitap, 32. Baskı, Nisan 2018
Açıklamalar
Öğrencilerin başarısının ölçülmesinde 3 ana yöntem kullanılacaktır. Bunlar;
1. Derse Devam ve Sınıf İçi Çalışmalar: Öğrencinin ders devam oranı, kitapları okuyarak gelmesi, önceden hazırlık, sınıf tartışmalarına katılması ve haftalık ödevleri teslim etmesi göz önüne alınır ve toplam 100 puan üzerinden değerlendirme yapılır. 2. Dönem Ödevi Hazırlama ve Sunuş: Başlı başına bir değerlendirme faktörüdür. Her öğrenci programın başlamasından itibaren 6. haftadaki ders saatinin sonuna kadar bir ödev alır. Yeteri kadar hazırlık yapacak zaman kalmayacağı düşüncesiyle, daha sonraki tarihlerde dönem ödevi verilmez. Öğrenciler 8. haftadan itibaren kendileri için belirlenen gün ve saatte ödevlerini sunarlar. Öğrencinin kendisi için tahsis edilen zamanda ödevini sunamaması durumunda kendisine yeni bir sunuş tarihi verilmez ve dönem ödevinden başarısız kabul edilir. Dönem ödevini hazırlayan ve sunan öğrencilerin başarısı 100 puan üzerinden değerlendirilir. Dönem ödevi ve sunuş değerlendirilirken; ödevlerde şekil özelliklerine uygunluk, ödevin planının mantıklı ve tutarlılığı, konuları tartışma yeterliliği, gerekli kaynaklara ulaşabilmesi ve kullanabilmesi, ele aldığı konuya bireysel katkısı, sunma için yaptığı hazırlık, sunuş tekniği ve becerisi göz önüne alınır. 3. Ara ve Dönem Sonu Sınavları: Öğrenciler dönemin 7. haftasında bir defa ara sınava tabi tutulur. Dönem sonu sınavı yapılmaz. Öğrencinin Ders Geçme Başarısı ve Notu: Ara sınavdan alınan not öğrencinin başarı notuna %30 oranında etki eder. Öğrencinin dönem ödevinden, seminer ve sunuşu %50; Sınıfa devam, derse aktif katılım ve haftalık ödevler başarı notuna %20 etki eder. Her üç yüzde puanlarının toplamı öğrencinin nihai başarı notunu oluşturur ve başarılı sayılabilmek için en az 70 puan olması gerekir. Aksi halde, öğrenci başarısız sayılır. |
Ekonomileri hakkında sunum yapılabilecek ülkeler aşağıdaki gibidir. Ancak nüfus ve ekonomik büyüklüğü yüksek olan ülkeler tercih edilmeli veya bir grup ülke seçilmelidir. Ülke incelemesi dışında herhangi bir konuyu aşağıdaki ülkelere göre karşılaştırmalı olarak analizi yapılabilir. Konu ve ülke tercihlerinde ilk öneren öğrenciye öncelik tanınır. Bahreyn, Brunei, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Arnavutluk, Cezayir, Azerbaycan, Gabon, İran, Ürdün, Kazakistan, Lübnan, Malezya, Maldivler, Surinam, Tunus, Türkiye, Türkmenistan, Bangladeş, Kamerun, Fildişi Sahili, Cibuti, Mısır, Guyana, Fas, Nijerya, Senegal, Sudan, Endonezya, Pakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Moritanya, Afganistan, Benin, Burkina Faso, Çad, Komor, Gambiya, Gine, Gine Bissau, Mali, Mozambik, Nijer, Sierra Leone, Togo, Uganda Kriz sürecindeki ülkeler hariç tutulmuşlardır: Libya, Yemen, Suriye, Somali, Irak, Filistin |
Kurallar
Öğrencilerin başarısının ölçülmesinde 3 ana yöntem kullanılacaktır. Bunlar;
1. Derse Devam ve Sınıf İçi Çalışmalar: Öğrencinin ders devam oranı, kitapları okuyarak gelmesi, önceden hazırlık, sınıf tartışmalarına katılması ve haftalık ödevleri teslim etmesi göz önüne alınır ve toplam 100 puan üzerinden değerlendirme yapılır. 2. Dönem Ödevi Hazırlama ve Sunuş: Başlı başına bir değerlendirme faktörüdür. Her öğrenci programın başlamasından itibaren 6. haftadaki ders saatinin sonuna kadar bir ödev alır. Yeteri kadar hazırlık yapacak zaman kalmayacağı düşüncesiyle, daha sonraki tarihlerde dönem ödevi verilmez. Öğrenciler 8. haftadan itibaren kendileri için belirlenen gün ve saatte ödevlerini sunarlar. Öğrencinin kendisi için tahsis edilen zamanda ödevini sunamaması durumunda kendisine yeni bir sunuş tarihi verilmez ve dönem ödevinden başarısız kabul edilir. Dönem ödevini hazırlayan ve sunan öğrencilerin başarısı 100 puan üzerinden değerlendirilir. Dönem ödevi ve sunuş değerlendirilirken; ödevlerde şekil özelliklerine uygunluk, ödevin planının mantıklı ve tutarlılığı, konuları tartışma yeterliliği, gerekli kaynaklara ulaşabilmesi ve kullanabilmesi, ele aldığı konuya bireysel katkısı, sunma için yaptığı hazırlık, sunuş tekniği ve becerisi göz önüne alınır. 3. Ara ve Dönem Sonu Sınavları: Öğrenciler dönemin 7. haftasında bir defa ara sınava tabi tutulur. Dönem sonu sınavı yapılmaz. Öğrencinin Ders Geçme Başarısı ve Notu: Ara sınavdan alınan not öğrencinin başarı notuna %30 oranında etki eder. Öğrencinin dönem ödevinden, seminer ve sunuşu %50; Sınıfa devam, derse aktif katılım ve haftalık ödevler başarı notuna %20 etki eder. Her üç yüzde puanlarının toplamı öğrencinin nihai başarı notunu oluşturur ve başarılı sayılabilmek için en az 70 puan olması gerekir. Aksi halde, öğrenci başarısız sayılır. |
Ekonomileri hakkında sunum yapılabilecek ülkeler aşağıdaki gibidir. Ancak nüfus ve ekonomik büyüklüğü yüksek olan ülkeler tercih edilmeli veya bir grup ülke seçilmelidir. Ülke incelemesi dışında herhangi bir konuyu aşağıdaki ülkelere göre karşılaştırmalı olarak analizi yapılabilir. Konu ve ülke tercihlerinde ilk öneren öğrenciye öncelik tanınır. Bahreyn, Brunei, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Arnavutluk, Cezayir, Azerbaycan, Gabon, İran, Ürdün, Kazakistan, Lübnan, Malezya, Maldivler, Surinam, Tunus, Türkiye, Türkmenistan, Bangladeş, Kamerun, Fildişi Sahili, Cibuti, Mısır, Guyana, Fas, Nijerya, Senegal, Sudan, Endonezya, Pakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Moritanya, Afganistan, Benin, Burkina Faso, Çad, Komor, Gambiya, Gine, Gine Bissau, Mali, Mozambik, Nijer, Sierra Leone, Togo, Uganda Kriz sürecindeki ülkeler hariç tutulmuşlardır: Libya, Yemen, Suriye, Somali, Irak, Filistin |
Dersin Öğrenme Çıktıları
- İslam ülkelerini iktisadi açıdan karşılaştırmak
- İslam ülkelerinin ekonomik göstergeleri hakkında bilgi sahibi olmak
- İslam ülkelerini gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde karşılaştırmak
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 13 | 3 | 39 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 13 | 2 | 26 |
| Ara Sınav | 1 | 25 | 25 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 40 | 40 |
| Uygulama | 1 | 30 | 30 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Ders Hakkında Bilgi ve Ders Planı Öğrencilerden Beklentiler İslam Ülkelerinin Tanımı ve Çeşitli Sınıflandırmalar | Ders Hakkında Bilgi ve Ders Planı Öğrencilerden Beklentiler İslam Ülkelerinin Tanımı ve Çeşitli Sınıflandırmalar |
| 2 | İslam Ülkeleri ile İlgili Uluslararası Örgütler | İlgili kaynakları gözden geçirmek |
| 3 | İslam Ülkeleri Ekonomilerinin Global Pazardaki Yeri: Büyük Resim | İlgili kaynakları okumak |
| 4 | İslam Ülkelerinde Sosyal Gelişme I | İlgili kaynakları internet üzerinden araştırmak |
| 5 | İslam Ülkelerinde Sosyal Gelişme II | İlgili kaynakları araştırmak |
| 6 | İslam Ülkeleri Ekonomilerinin Performans Düşüklüğü: İki Teori | İki kaynağı okumak • Daron Acemoğlu ve James Robinson: Kapsayıcı ya da Sömürücü Siyasal ve Ekonomik Kurumlar • M. Umer Chapra: İbni Haldun’un Kalkınma/Düşüş Teorisi |
| 7 | ARA SINAV | SINAV HAZIRLIĞI |
| 8 | ÖĞRENCİ SUNUMLARI | SUNUMA HAZIRLANMAK VE/VEYA OKUMAK |
| 9 | ÖĞRENCİ SUNUMLARI | SUNUMA HAZIRLANMAK VE/VEYA OKUMAK |
| 10 | ÖĞRENCİ SUNUMLARI | SUNUMA HAZIRLANMAK VE/VEYA OKUMAK |
| 11 | ÖĞRENCİ SUNUMLARI | SUNUMA HAZIRLANMAK VE/VEYA OKUMAK |
| 12 | ÖĞRENCİ SUNUMLARI | SUNUMA HAZIRLANMAK VE/VEYA OKUMAK |
| 13 | ÖĞRENCİ SUNUMLARI | SUNUMA HAZIRLANMAK VE/VEYA OKUMAK |
| 14 | ÖĞRENCİ SUNUMLARI | SUNUMA HAZIRLANMAK VE/VEYA OKUMAK |


