SHZ 401 - Örgütlere ve Topluma Yönelik Sosyal Hizmet Kuramları

Bu dersin amacı, öğrencilerin sosyal hizmet uygulamalarının kuramsal temellerini eko-sistem yaklaşımı ve exo-dinamik ilişkiler çerçevesinde kavramalarını; farklı sosyal hizmet kuram ve yaklaşımlarını mikro, mezzo ve makro düzeylerde değerlendirebilmelerini sağlamaktır. Bu kapsamda, sosyal hizmet uygulamalarında bireyin korunması ve güçlendirilmesi açısından önem taşıyan beş temel değer ile birey, aile, grup, örgüt, toplum ve çevre arasındaki karşılıklı etkileşimlerin bütüncül bir perspektifle ele alınması amaçlanmaktadır.

Ders kapsamında Sosyal Sistem Kuramı ve Ekolojik Yaklaşım başta olmak üzere genelci sosyal hizmet uygulamasına temel oluşturan kuram ve yaklaşımlar incelenmektedir. Ayrıca İbn-i Sina’nın insanı bütüncül olarak ele alan düşünce ve yaklaşımları, günümüz sosyal hizmet kuram ve yöntemleri bağlamında değerlendirilerek holistik (bütüncül) yaklaşımın sosyal hizmet uygulamalarındaki önemi tartışılmaktadır. Sosyal insancılık, Gestalt yaklaşımı, grup çalışması, güçlendirme ve güçlü yönler perspektifi ile feminist kuram ve diğer ilgili yaklaşımlar eko-sistem ve exo-dinamik ilişkiler çerçevesinde ele alınmaktadır. Böylece öğrencilerin farklı sosyal hizmet kuramlarını karşılaştırabilmeleri, kuram ile uygulama arasındaki ilişkiyi kurabilmeleri ve örgütlere ve topluma yönelik sosyal hizmet müdahalelerinde kuramsal bilgiyi bütüncül ve eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmeleri hedeflenmektedir.

Ders, genelci sosyal hizmet anlayışı doğrultusunda sosyal hizmet uygulamalarının kuramsal ve kavramsal temellerini kapsamaktadır. Sosyal hizmetin bir disiplin ve meslek olarak temel özellikleri; birey, aile, grup, örgüt, toplum ve çevre arasındaki karşılıklı etkileşimler dikkate alınarak eko-sistem ve exo-dinamik ilişkiler çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu kapsamda mikro, mezzo ve makro düzey sosyal hizmet uygulamalarının bütünlüğü ile sosyal hizmet kuram ve yöntemlerinin temel değerleri incelenmektedir.

Ders kapsamında;

• Eko-sistem yaklaşımı ve exo-dinamik ilişkiler,

• Mikro, mezzo ve makro düzey sosyal hizmet uygulamalarının bütünlüğü,

• Genelci sosyal hizmet yaklaşımı ve sosyal hizmet uygulamalarında korunması gereken beş temel değer,

• Sosyal Sistem Kuramı ve Ekolojik Yaklaşım,

• Güçlendirme yaklaşımı ve güçlü yönler perspektifi,

• Psikanalitik, varoluşçu, görev merkezli, gerçeklik terapisi, Gestalt, birey merkezli ve bilişsel davranışçı yaklaşımlar,

• Topluma ve örgütlere yönelik sosyal hizmet kuramları ve makro sosyal hizmet uygulamaları,

• Sosyal hizmette grup çalışması ve toplumsal müdahale yaklaşımları,

• Sosyal insancılık ve feminist sosyal hizmet kuram ve yaklaşımları,

• İbn-i Sina’nın insanı bütüncül olarak ele alan düşünce ve yaklaşımlarının günümüz sosyal hizmet kuram ve yöntemleri bağlamında değerlendirilmesi,

• Farklı sosyal hizmet kuramlarının genelci ve bütüncül sosyal hizmet uygulamaları açısından karşılaştırılması

ele alınmaktadır.

• Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi. (t.y.). Sosyal hizmet kuramları ve yaklaşımları. Atatürk Üniversitesi.

Coady, N., & Lehmann, P. (Eds.). (2016). Theoretical perspectives for direct social work practice: A generalist-eclectic approach (3rd ed.). Springer Publishing Company.

• Gedik, M. (2021). AHSEN-sosyal hizmet modeli: İslâmî sosyal hizmet yaklaşımı. Efe Akademi Yayınları.

• Gencer, T. E., & Cılga, İ. (2017). Sosyal hizmeti yeniden düşünmek: Sosyal çalışmalar üzerine eleştirel tartışmalar. Nika Yayınevi.

• Kirst-Ashman, K. K., & Hull, G. H., Jr. (2018). Empowerment series: Understanding generalist practice (8th ed.). Cengage Learning.

• Netting, F. E., McMurtry, S. L., Thomas, M. L., & Kettner, P. M. (2023). Social work macro practice (7th ed.). Pearson.

• Payne, M. (2020). Modern social work theory (5th ed.). Bloomsbury Academic.

• Sheafor, B. W., & Horejsi, C. J. (2015). Sosyal hizmet uygulaması: Temel teknikler ve ilkeler. Nika Yayınevi.

• Teater, B. (2015). Sosyal hizmet kuram ve yöntemleri: Uygulama için bir giriş. Nika Yayınevi.

• Thompson, N. (2016). Kuram ve uygulamada sosyal hizmeti anlamak (3. bs.; B. Yıldırım, Çev.). Dipnot Yayınları.

• Turner, F. J. (Ed.). (2017). Social work treatment: Interlocking theoretical approaches (6th ed.). Oxford University Press.

• Wallerstein, I., Juma, C., & Keller, E. F. (2014). Sosyal bilimleri açın: Sosyal bilimlerin yeniden yapılanması üzerine rapor. Metis Yayınları.

• Yanardağ, U. (2018). Toplumla sosyal çalışmaya giriş. Maya Akademi.

• Yolcuoğlu, İ. G. (2014). Bireylerle, ailelerle, gruplarla ve toplumla sosyal hizmet. Nar Yayınevi.

• Zastrow, C. (2016). Sosyal hizmete giriş. Nika Yayınevi.

• Coady, N., & Lehmann, P. (Eds.). (2016). Theoretical perspectives for direct social work practice: A generalist-eclectic approach (3rd ed.). Springer Publishing Company.

• Dominelli, L. (2002). Feminist social work theory and practice. Palgrave Macmillan.

• Gedik, M. (2020). Sosyal hizmetlerde hak temelli yaklaşım. Çekmece İZÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 28–57.

• Healy, K. (2014). Social work theories in context: Creating frameworks for practice (2nd ed.). Palgrave Macmillan.

• Mathews, I. (2017). Sosyal hizmet ve maneviyat. Bilge Kültür Sanat Yayınları.

• Miley, K. K., O’Melia, M., & DuBois, B. (2017). Generalist social work practice: An empowering approach (8th ed.). Pearson.

• Netting, F. E., Thomas, M. L., & Ivery, J. (2021). Macro social work practice. In Encyclopedia of social work. Oxford University Press. DOI: 10.1093/acrefore/9780199975839.013.230

• Robbins, S. P., Chatterjee, P., & Canda, E. R. (2012). Contemporary human behavior theory: A critical perspective for social work (3rd ed.). Pearson.

• Turner, F. J. (Ed.). (2017). Social work treatment: Interlocking theoretical approaches (6th ed.). Oxford University Press.

• van Wormer, K. (2017). Human behavior and the social environment, macro level: Groups, communities, and organizations (3rd ed.). Oxford University Press.

·         “SHZ 401 / Örgütlere ve Topluma Yönelik Sosyal Hizmet Kuramları” dersi kapsamında sosyal hizmet kuram ve yaklaşımları; eko-sistem ve exo-dinamik ilişkiler ile mikro, mezzo ve makro düzey sosyal hizmet uygulamaları çerçevesinde ele alınacaktır.

·        Öğrencilerin, haftalık ders programında bir sonraki hafta için belirtilen “Ön Hazırlık” konularına ilişkin temel okumaları ve araştırmaları yaparak derse hazırlıklı katılmaları beklenmektedir. Derslerde sosyal hizmet kuram ve yaklaşımları örnek vakalar, güncel sosyal sorunlar ve uygulama alanlarıyla ilişkilendirilerek tartışılacaktır.

·        Ders kapsamında öğrencilerden bireysel ve/veya grup ödevleri hazırlamaları istenebilir. Ödev konuları, çalışma grupları, teslim tarihleri ve sunum programı dersin yürütücüsü tarafından dönem içerisinde öğrencilere bildirilecektir.

·        Ara Sınav (Vize) değerlendirmesi, ders başarı notunun %40’ını oluşturacaktır. Ara sınav yerine bireysel ve/veya grup çalışmasına dayalı akademik bir ödev hazırlanması durumunda çalışma, Word (doc/docx) dosyası biçiminde hazırlanarak belirlenen tarih ve saate kadar dijital ortamda teslim edilecektir.

·        Final değerlendirmesi, ders başarı notunun %60’ını oluşturacaktır. Final sınavı yerine bireysel ve/veya grup çalışmasına dayalı bir ödev hazırlanması durumunda çalışma, PowerPoint sunumu biçiminde hazırlanacak ve belirlenen ders programı doğrultusunda sınıf ortamında sunulacaktır.

·        Grup ödevlerinde öğrencilerin bireysel katkıları, konuya hâkimiyetleri ve sunum performansları ayrı ayrı değerlendirilebileceğinden, aynı grupta yer alan öğrencilerin farklı notlar almaları mümkündür.

·        Öğrencilerin ödev ve sunumlarında ders kapsamında ele alınan sosyal hizmet kuramlarını örgütlere ve topluma yönelik sosyal hizmet uygulamalarıyla ilişkilendirmeleri; kuram-uygulama bütünlüğünü mikro, mezzo ve makro düzeylerde değerlendirmeleri beklenmektedir

• Yüz yüze ve/veya çevrim içi (Teams) gerçekleştirilen derslere düzenli katılım zorunludur.

• Bu derste en az %70 devam koşulu bulunmaktadır.

• Ara sınav dönemine (8. hafta) kadar derslere katılım oranının %70’in altında kalması durumunda, belirlenen ders notu üzerinden %15 oranında kesinti uygulanacaktır.

• Ara sınav dönemine (8. hafta) kadar derslere katılım oranının %50’nin altında kalması durumunda, belirlenen ders notu üzerinden %25 oranında kesinti uygulanacaktır.

• Final sınavı dönemine (16. hafta) kadar toplam ders katılım oranının %70’in altında kalması durumunda, belirlenen ders notu üzerinden %15 oranında kesinti uygulanacaktır.

• Final sınavı dönemine (16. hafta) kadar toplam ders katılım oranının %50’nin altında kalması durumunda, belirlenen ders notu üzerinden %25 oranında kesinti uygulanacaktır.

• Öğrencilerin “SHZ 401 / Örgütlere ve Topluma Yönelik Sosyal Hizmet Kuramları” dersinin haftalık programında belirtilen “Ön Hazırlık” konularına ilişkin gerekli okuma ve araştırmaları yaparak derse hazırlıklı katılmaları beklenmektedir.

Ödevlere İlişkin Kurallar ve Hatırlatmalar

• “SHZ 401 / Örgütlere ve Topluma Yönelik Sosyal Hizmet Kuramları” dersi kapsamında ödevler bireysel ve/veya grup çalışması şeklinde gerçekleştirilebilir.

• Grup ödevi yapılması durumunda gruplar 2 veya en fazla 3 öğrenciden oluşturulacaktır.

• Grup çalışmalarında her öğrencinin ödevin hazırlanmasına ve sunumuna aktif olarak katılması beklenmektedir. Öğrencilerin bireysel katkıları, konuya hâkimiyetleri ve sunum performansları ayrı ayrı değerlendirilebileceğinden aynı grupta yer alan öğrenciler farklı notlar alabilir.

• Ödevlerin teslim tarihleri ve sunum programı İZÜ Kampüs Bilgi Sistemi (KBS) üzerinden ve/veya ders sırasında öğrencilere bildirilecektir. Öğrenciler ödevlerini belirtilen tarih ve saate kadar teslim etmekle sorumludur.

• Yazılı ödevler Word (doc/docx) dosyası olarak hazırlanacak ve dijital ortamda teslim edilecektir.

• Ödevler, kapak sayfası hariç en az 10, en fazla 12 sayfa olarak hazırlanacaktır.

• Ödevlerde kullanılan resim, şekil, grafik ve tablolar metin içerisinde uygun biçimde belirtilmeli; gerekli görülen ayrıntılı materyaller “Ekler” bölümünde sunulmalıdır.

Ödevlerin Biçimsel Özellikleri

• Yazı tipi: Times New Roman

• Ana metin: 12 punto

• Bölüm ve alt bölüm başlıkları: 12 punto ve koyu (Bold)

• Ödev ana başlığı: 14 punto, BÜYÜK HARFLERLE ve koyu (Bold)

• Sol kenar boşluğu: 2,5 cm

• Üst, alt ve sağ kenar boşlukları: 2 cm

• Metin içerisinde satır aralığı: 1,5

• Başlık ile metin arasında: 2 satır aralık

• Başlıklar sol kenardan, paragraf girintisi yapılmadan yazılmalıdır.

• Sayfa numaraları sayfanın alt orta bölümünde yer almalıdır.

Kaynak Kullanımı ve Akademik Yazım

• Metin içi atıflar ve kaynakça APA 7 kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

• Ödevlerde en az 10 akademik/basılı kaynak (kitap, bilimsel makale, akademik dergi vb.) kullanılmalıdır.

• Konunun niteliğine göre 5–10 arasında güvenilir dijital/web tabanlı elektronik kaynaktan yararlanılabilir.

• Kaynakçada yer alan eserler alfabetik olarak sıralanmalı ve APA 7 kaynak gösterme kurallarına uygun biçimde yazılmalıdır.

• Öğrencilerin mümkün olduğunca güncel bilimsel literatürden ve ders kapsamında belirtilen zorunlu ve yardımcı kaynaklardan yararlanmaları beklenmektedir.

Word (doc/docx) Dosyasında Bölümlerin Sıralaması

• Kapak

• İçindekiler

• Giriş

• Araştırılan konuya ilişkin ana ve alt başlıklar altında oluşturulan metin

• Sonuç/Tartışma (en az bir sayfa)

• Kaynakça

• Ekler