Ana içeriğe atla

HEM 354 - Rehabilitasyon Hemşireliği

Sağlık Bilimleri Fakültesi · Hemşirelik · Lisans

AKTS: 3 T+U+L: 2+0+0 Bölüm Seçmeli
Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Nihal ALTUN

Dersin Amacı

Öğrencilere, rehabilitasyon hemşireliğinin temel kavram ve ilkelerinin yanı sıra  engelli ya da kronik hastalığa sahip bireylerin rehabilitasyon gereksinimi ortaya çıkan durumlar ile ilgili bilgi sahibi olmalarını sağlamak ve  spesifik bozukluklarda (fizyolojik, psikolojik, sosyal vb.) hasta bireyin işlevlerini sürdürebilmeleri için her ortamda hemşirelik bakım gereksinimlerini saptamak ve  girişimlerin uygulanabilmesi için gerekli olan teorik bilgi ve beceriyi kazandırmaktır.

Ders İçeriği

Rehabilitasyon hemşireliği dersi, rehabilitasyona genel bakış, rehabilitasyon hemşireliğinin temel çerçevesi, engelli bireylere sunulan sağlık bakım hizmetleri ve rehabilitasyonda ekip yaklaşımı, engelli bireylere yönelik mesleki ve sosyal rehabilitasyon hizmetleri, rehabilitasyon teknolojileri, spinal kord yaralanması rehabilitasyonunda hemşirelik, travmatik beyin hasarı rehabilitasyonunda hemşirelik, inme rehabilitasyonunda hemşirelik, ortopedik-amputasyon rehabilitasyonunda hemşirelik, nöromüsküler hastalık rehabilitasyonda hemşirelik, kardiyak rehabilitasyonda hemşirelik ve pulmoner rehabilitasyonda hemşirelik konularını içerir.

Zorunlu Kaynaklar

  1. Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara.
  2. Beşli, Ö., & Uymaz, P. (2024). Fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniğinde yatan hastaların düşme riski ve uygulanan hemşirelik girişimlerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Health and Sport (TJHS), 1(1); 26-41.
  3. Bulduk, K. D., & Ocaktan, M. (2024). Mesleki Rehabilitasyon: Ülkemizdeki Uygulamalar ve Engellilerin İstihdamı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 33(4), 211-226.
  4. Kahraman, B. Y., & Tülek, Z. (2025). Değişen dünyada KOAH hastalarında pulmoner rehabilitasyon ve hemşirenin rolü. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 12(1), 167-175.
  5. Ülkü, A., İlçe, A. Ö., & Lermi, R. (2025). Hemşirelerin Kardiyak Rehabilitasyon Konusunda Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, 4(3), 10-22.

Önerilen Kaynaklar

  1. Akalın, B., & Demirbaş, M. B. (2022). Rehabilitasyon hizmetlerinde yapay zekâ uygulamaları. Acta Infologica, 6(2), 141-161.
  2. Demirci, N., & Demirci, P. T. (2024). Engelliler İçin Rehabilitasyon Ve Dijital Teknolojilerden Yararlanma. Ed: Toptaş Demirci, P., Demirci, N. Engellilerde Egzersiz ve Rehabilitasyon Uygulamalarına Güncel Yaklaşım, Efe Akademi Yayınları, İstanbul, s. 7-20.
  3. Erdoğan, Z. (2024). Ortogeriatri Hastasında Rehabilitasyon ve Taburculuk Eğitimi. Ed.: Ünlü, H. Kırılganlık Kırığında Ortogeriatrik Bakım ve Yönetimi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.76-81.
  4. Ertaş, M. F., & Bahçe, Z. (2023). Engelli hastalara yönelik tıbbi sosyal hizmetlerde hastane yönetiminin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(87), 981-1006.
  5. Geçit, S., & Özbayır, T. (2021). Spinal Travmalar ve Hemşirelik Bakımı. İksad Publishing House, Ankara.
  6. Lorcu, T., Koç, Ş. Ö., & Ersoy, S. (2025). Engelli bakımı ve rehabilitasyon programı öğrencilerinin engellilere yönelik tutumlarının belirlenmesi. Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 8(2), 61-73.
  7. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik (2013). https://www.turmob.org.tr/Arsiv/FCKEditor/userfiles/file/ISSAGLIGI%20GUVENLIGI/28603-8_30_03_2013-1.pdf Erişim Tarihi: 22.02.2026
  8. Sazak, Y., Kanadlı, K. A., & Olgun, N. (2020). Kardiyak rehabilitasyon ve ekip çalışmasında hemşirenin rolü. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 24(3):217-226.
  9. Terzi, A., & Özer, S. (2022). Rehabilitasyon hemşiresi olarak donuk omuz sendromunu nasıl yönetelim? Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1669-1675.

Açıklamalar

Ödev ve Proje Teslimleri: Ödevleriniz teslim tarihinden sonra ödev kabul edilmez ve öğrenci ödevini yapmamış sayılır. Öğrencinin ödevini yetiştiremeyeceği durumlarda öğretim elemanına bilgi vermesi gerekir.

Sözlü ve Yazılı İletişim Etiği: Ders boyunca arkadaşlarınızla ve benimle olan iletişiminizde kendinizi saygılı bir şekilde ifade etmelisiniz. Buna ek olarak, çevrimiçi platformdaki tartışmalarda, ödevlerde ve yazışmalarda bu saygıyı korumakla yükümlüsünüz.

Kurallar

Yoklama (Derse Katılım): Dersi alan öğrencilerimizden ders saatlerinde derse katılıp takip etmeleri beklenmektedir. Derse devam zorunluluğu %70'tir.

Dersin Öğrenme Çıktıları

  1. Rehabilitasyon kavramını tanımlar.
  2. Rehabilitasyon hemşiresinin görev, yetki ve sorumluluklarını bilir.
  3. Engelli bireylere sunulan sağlık hizmetlerini sıralar.
  4. Engelli bireylere yönelik mesleki ve sosyal rehabilitasyon hizmetlerini açıklar.
  5. Rehabilitasyonda kullanılan teknolojileri anlatır.
  6. Spinal kord yaralanması ve travmatik beyin hasarı geçiren, inme atağı yaşayan, ortopedik ve ampute olan, nöromüsküler hastalığı olan bireylerin rehabilitasyon aşamasındaki hemşirelik bakımını bilir.

Temel Alan Dağılımı

(72) Sağlık%100

Öğretim Yöntem ve Teknikleri

AnlatımSoru-CevapTartışma

Ölçme ve Değerlendirme

ÖdevSınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)

AKTS / İş Yükü

EtkinlikSayıSüre (saat)Toplam İş Yükü
Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil)16232
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi16232
Ara Sınav144
Kısa Sınav000
Ödev144
Uygulama000
Final11515

Ders Akışı

HaftaKonuÖn Hazırlık
1Dersin Tanıtılması, Rehabilitasyona Genel BakışBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Beşli, Ö., & Uymaz, P. (2024). Fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniğinde yatan hastaların düşme riski ve uygulanan hemşirelik girişimlerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Health and Sport (TJHS), 1(1); 26-41.
2Rehabilitasyon Hemşireliğinin Temel ÇerçevesiBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Erdoğan, Z. (2024). Ortogeriatri Hastasında Rehabilitasyon ve Taburculuk Eğitimi. Ed.: Ünlü, H. Kırılganlık Kırığında Ortogeriatrik Bakım ve Yönetimi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; p.76-81.
3Engelli Bireylere Sunulan Sağlık Bakım Hizmetleri ve Rehabilitasyonda Ekip YaklaşımıBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik (2013). https://www.turmob.org.tr/Arsiv/FCKEditor/userfiles/file/ISSAGLIGI%20GUVENLIGI/28603-8_30_03_2013-1.pdf Erişim Tarihi: 22.02.2026 Lorcu, T., Koç, Ş. Ö., & Ersoy, S. (2025). Engelli bakımı ve rehabilitasyon programı öğrencilerinin engellilere yönelik tutumlarının belirlenmesi. Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 8(2), 61-73.
4Engelli Bireylere Yönelik Mesleki ve Sosyal Rehabilitasyon HizmetleriBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Bulduk, K. D., & Ocaktan, M. (2024). Mesleki Rehabilitasyon: Ülkemizdeki Uygulamalar ve Engellilerin İstihdamı. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 33(4), 211-226. Ertaş, M. F., & Bahçe, Z. (2023). Engelli hastalara yönelik tıbbi sosyal hizmetlerde hastane yönetiminin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(87), 981-1006.
5Rehabilitasyon TeknolojileriBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Demirci, N., & Demirci, P. T. (2024). Engelliler İçin Rehabilitasyon ve Dijital Teknolojilerden Yararlanma. Ed: Toptaş Demirci, P., Demirci, N. Engellilerde Egzersiz ve Rehabilitasyon Uygulamalarına Güncel Yaklaşım, Efe Akademi Yayınları, İstanbul, s. 7-20. Akalın, B., & Demirbaş, M. B. (2022). Rehabilitasyon hizmetlerinde yapay zekâ uygulamaları. Acta Infologica, 6(2), 141-161.
6Spinal Kord Yaralanması Rehabilitasyonunda HemşirelikBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Geçit, S., & Özbayır, T. (2021). Spinal Travmalar ve Hemşirelik Bakımı. İksad Publishing House, Ankara.
7Travmatik Beyin Hasarı Rehabilitasyonunda HemşirelikBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara.
8Ara SınavDers notları
9İnme Rehabilitasyonunda HemşirelikBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara.
10Ortopedik Rehabilitasyonda HemşirelikBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Terzi, A., & Özer, S. (2022). Rehabilitasyon hemşiresi olarak donuk omuz sendromunu nasıl yönetelim?. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1669-1675.
11Amputasyon Rehabilitasyonunda HemşirelikBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara.
12Nöromüsküler Hastalık Rehabilitasyonunda HemşirelikBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara.
13Kardiyak Rehabilitasyonda HemşirelikBaşak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Sazak, Y., Kanadlı, K. A., & Olgun, N. (2020). Kardiyak rehabilitasyon ve ekip çalışmasında hemşirenin rolü. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi, 24(3):217-226. Ülkü, A., İlçe, A. Ö., & Lermi, R. (2025). Hemşirelerin kardiyak rehabilitasyon konusunda bilgi düzeylerinin incelenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi, 4(3), 10-22.
14Pulmoner Rehabilitasyonda Hemşirelik.Başak, T., Demirtaş, A. (2024). Rehabilitasyon Hemşireliği Temel İlkeler ve Uygulamalar. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. Kahraman, B. Y., & Tülek, Z. (2025). Değişen dünyada KOAH hastalarında pulmoner rehabilitasyon ve hemşirenin rolü. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 12(1), 167-175.
15Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı.
16Final SınavıDers notları