Sağlık Bilimleri Fakültesi · Hemşirelik · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, eleştirel düşünmenin ve yaratıcılığın, bireysel ve mesleki yaşamdaki yeri ve önemini kavrayan, kendi düşünme sürecinde dikkate alan, kaynaklardan elde edilen ver/bilgileri toplama, analiz etme, düzenlenme, bu bilgilerin ışığında neye gereksinim olduğuna karar verme, alternatiflerden birini seçme, uygulama ve işlemin sonuçlarını değerlendirme becerisini kazanan hemşireler yetiştirmektir.
Ders İçeriği
Bu ders; düşünce ve eleştirel düşünme kavramı, eleştirel düşünmenin tarihsel gelişimi, hemşirelikte eleştirel düşünme, eleştirel düşünmenin özellikleri ve boyutları, eleştirel düşünme süreci ve etkileyen faktörler, eleştirel düşünme becerileri, eleştirel düşünen bireyin özellikleri, eleştirel düşünme modelleri, eleştirel düşünmeyi ölçme araçları, yaratıcılık kavramı ve kapsamı, önemi, hemşirelikte yaratıcılık, yaratıcılık süreci, bireysel ve örgütsel yaratıcılık, yaratıcılığı geliştirmeye yönelik teknikler, yaratıcılığın geliştirilmesini etkileyen faktörler, yaratıcılığı engelleyen faktörler, sorun çözme sürecinde eleştirel düşünme ve yaratıcılık konularını içerir.
Zorunlu Kaynaklar
- Açıkgöz, G. (2015). Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin ve Profesyonellik Davranışlarının Belirlenmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
- Atasayar, B. Ş., & İşeri, Ö. (2023). Eleştirel Düşünme Eğitiminin Öğrencilerin Hemşirelik Tanıları Belirleme, Algılama ve Eleştirel Düşünme Motivasyonuna Etkisi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 11(2), 1416-1430.
- Aydın, A., & Kurudirek, F. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Düzeylerinin Yaratıcılıklarına Etkisi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 9(1), 140-149.
- Kurnaz, A. (2013). Eleştirel Düşünme Öğretimi Teknikleri. 2. Baskı, Konya, Eğitim Kitabevi.
- Atasoy, I., Özdemir S.Ç. (2021). Hemşireliğin Geleceği İnovasyon. 1. Baskı, Ankara, Akademisyen Kitabevi.
- Batur, Z., & Özcan, H. Z. (2022). Eleştirel Düşünme Üzerine Yazılan Lisansüstü Tezlerinin Bibliyometrik Analizi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(2), 834-854.
- Beler, M. (2018). Hemşirelerin Örgütsel Yaratıcılık Algıları ve Problem Çözme Becerileri. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
- Çalışkan, B. B., & Doğan R. (2022). Hemşirelik Öğrencilerinin, Eleştirel Düşünme Becerilerinin Karar Verme, Empatik Eğilim ve Becerileri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. Journal of Medical Sciences, 3(2); 116-122.
- Çalışkan, N., Karadağ, M., Durmuş İskender, M., Aydoğan, S., & Gündüz, C. S. (2020). Eleştirel Düşünme Dersinin Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Eleştirel Düşünme Motivasyonlarına Etkisi. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 12(4), 544-51.
- Çam, O., & Öztürk Turgut, E. (2015). Yaratıcılık. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 31(2), 78-85.
- Çelik, S., Yılmaz, F., Karataş, F., Al B., & Karakaş, N. S. (2015). Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Etkileyen Faktörler. HSP, 2(1), 74-85.
- Çengel, A. B. (2020). Yoğun Bakım Hemşirelerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ile İş Doyumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
- Dikmen, Y. D., & Usta, Y. Y. (2013). Hemşirelikte Eleştirel Düşünme. S.D.Ü Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 31-38.
- Erkin, Ö., & Göl, İ. (2021). Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Bilişsel Esneklik ve Yaratıcılık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(2), 97-102.
- Ersay Önal, Z., & Aba, Y. A. (2023). Hemşirelerde Örgüt İkliminin Örgütsel Yaratıcılık Algılarına Etkisi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 10(1):10-19.
- Gençer Şendur, E., & Akman Yılmaz, A. (2023). Hemşirelik Sürecinde Anahtar Öge: Eleştirel Düşünme. Yaşam Boyu Hemşirelik Dergisi, 4(1): 118-135.
- Işık, E., Karabulutlu, Ö., Kanbay, Y., & Aslan, Ö. (2012). Hemşirelerde Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Belirlenmesi: Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 5(3), 96-100.
- Karadağ, M., Alparslan, Ö., & İşeri, Ö. P. (2018). Ebelik ve Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Öğrenme Stilleri. Cukurova Medical Journal, 43(1), 13-21.
- Kaya, A., & Şendir, M. (2021). Hemşirelik Eğitimi ve Uygulamalarında Eleştirel Düşünme Stratejileri ve Boyutları. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 4(3), 163-168.
- Körpe, G., & Demir, S. (2018). Hemşirelik Öğrencilerinin Yaratıcılık Düzeyleri ve Problem Çözme Becerileri. Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, Ocak / Şubat / Mart / Nisan (12), 1-20.
- Köse Tosunöz, İ. (2022). Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Becerilerinin Geliştirilmesinde Kullanılan Öğretim Yöntemleri. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 497-505.
- Nosich, G. M. (2016). Eleştirel Düşünme ve Disiplinlerarası Eleştirel Düşünme Rehberi. [Learning to Think Things Through A Guide to Critical Thinking Across the Curriculum.] Çev. Aybek B. Ankara, Anı Yayıncılık.
- Özbudak, E., & Koç, Z. (2021). Hemşirelik Uygulamalarında Eleştirel Düşünmenin Önemi. Sağlık ve Toplum, 31(2), 38-48.
- Özdil, K., Özcan, A., Muz, G., & Turaç, N. (2019). Hemşirelik Öğrencilerinin Araştırma ve Gelişmelere Karşı Farkındalık Tutumları ve Eleştirel Düşünme Becerileri. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 11(2), 109-119.
- Sarıtaş, S., & Yıldırım M. (2020). Ameliyathane Hemşirelerinin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Belirlenmesi. ACU Sağlık Bil Dergisi, 11(2):252-256.
- Tayhan, A., Çetinkaya, A., Özmen, D., Şahin Büyük, D., & Uyar, F. (2023). Hemşirelik Öğrencilerinin Akademik Başarılarına Göre Yaratıcı Düşünce ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 10(1):42-51.
- Tiryaki Şen, H., Taşkın Yılmaz, F., & Paslı Gürdogan, E. (2013). Hemşirelikte Yaratıcılık. Akademik Bakış Dergisi, 38, 1-8.
- Uludağ, E., & Uzun, S. (2018). Hemşirelik Eğitiminde Öğrencilerin Yaratıcı Düşünce Becerilerinin İncelenmesi (Gümüşhane İli Örneği). Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 63-70.
- Urhan, E. (2019). Kamu Hastanelerinde Çalışan Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Düzeylerinin Belirlenmesi. İstanbul Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
- Uyar, M. G. (2019). Öğrenci Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Otonomi Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir.
- Uyar, M. G., & Güven, Ş. D. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ile Otonomi Düzeyleri Arasındaki İlişki. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 7(3): 421-430.
- Yetik Aras, A. (2019). Acil Serviste Çalışan Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Samsun.
- Yıldırım, A., & Taşçı, S. (2013). Hemşirelikte Eleştirel Düşünmenin Klinik Karar Vermeye Etkisi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 187-191.
Önerilen Kaynaklar
- Tayaz, E., & Koç, A. (2022). Son Yirmi Yılda Hemşirelik Alanında Eleştirel Düşünme İle İlgili Yapılan Lisansüstü Tezlerin Retrospektif İncelenmesi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1), 1-13.
- Ulutaşdemir, N., Kulakaç, N., & Uzun, S. (2021). Hemşirelerin Bireysel Yenilikçilik Düzeylerinin Belirlenmesi. EJONS International Journal on Mathematic, Engineering and Natural Sciences, 5(18), 199-205.
- Eskidemir, S. (2020). Hemşirelik Lisans ve Yüksek Lisans Öğrencilerinde Eleştirel Düşünme ve Duygusal Zeka Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
Kurallar
Teorik saatlerine %70, uygulama saatlerine %80 devam etmek zorundadır. Her öğrenci derse devam durumunu kendisi izlemek zorundadır. Devam koşulunu yerine getiremeyen öğrenci final ve bütünleme sınavına giremez.
Öğrencilerin derse zamanında girmeleri, ödevleri ile ilgi sorumluluklarını yerine getirmeleri beklenmektedir.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Hemşirelikte eleştirel düşünmenin ve yaratıcılığın önemini kavrar.
- Düşünce ve eleştirel düşünme kavramını, eleştirel düşünmenin özelliklerini ve boyutlarını, eleştirel düşünme modellerini açıklar
- Eleştirel düşünme ölçme araçlarını sıralar.
- Yaratıcılık, bireysel ve örgütsel yaratıcılık kavramlarını ve yaratıcılığı geliştirmeye yönelik teknikleri açıklar.
- Yaratıcılığın geliştirilmesini etkileyen ve yaratıcılığı engelleyen faktörlerin farkına varır.
- Sorunları, yaratıcılığı geliştirerek eleştirel düşünme yoluyla çözer.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 20 | 20 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Ders Programının Tanıtılması | - |
| 2 | Düşünme ve Eleştirel Düşünme Kavramı, Eleştirel Düşünmenin Tarihsel Gelişimi | Nosich, G. M. (2016). Eleştirel Düşünme ve Disiplinlerarası Eleştirel Düşünme Rehberi. [Learning to Think Things Through A Guide to Critical Thinking Across the Curriculum.] Çev. Aybek B. Ankara, Anı Yayıncılık. Yetik Aras, A. (2019). Acil Serviste Çalışan Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Samsun. |
| 3 | Hemşirelikte Eleştirel Düşünme | Gençer Şendur, E., & Akman Yılmaz, A. (2023). Hemşirelik Sürecinde Anahtar Öge: Eleştirel Düşünme. Yaşam Boyu Hemşirelik Dergisi, 4(1): 118-135. Özbudak, E., & Koç, Z. (2021). Hemşirelik Uygulamalarında Eleştirel Düşünmenin Önemi. Sağlık ve Toplum, 31(2), 38-48. |
| 4 | Eleştirel Düşünmenin Özellikleri ve Boyutları | Urhan, E. (2019). Kamu Hastanelerinde Çalışan Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Düzeylerinin Belirlenmesi. İstanbul Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Açıkgöz, G. (2015). Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin ve Profesyonellik Davranışlarının Belirlenmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. |
| 5 | Eleştirel Düşünme Süreci ve Etkileyen Faktörler | Çengel, A. B. (2020). Yoğun Bakım Hemşirelerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ile İş Doyumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. Çelik, S., Yılmaz, F., Karataş, F., Al B., & Karakaş, N. S. (2015). Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Etkileyen Faktörler. HSP, 2(1), 74-85. Yetik Aras, A. (2019). Acil Serviste Çalışan Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin Belirlenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Samsun. |
| 6 | Eleştirel Düşünme Becerileri Eleştirel Düşünen Bireyin Özellikleri | Köse Tosunöz, İ. (2022). Hemşirelik Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Becerilerinin Geliştirilmesinde Kullanılan Öğretim Yöntemleri. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 497-505. Uyar, M. G. (2019). Öğrenci Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Otonomi Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir. |
| 7 | Ara Sınav | Tüm ders notları |
| 8 | Eleştirel Düşünme Modelleri | Kurnaz, A. (2013). Eleştirel Düşünme Öğretimi Teknikleri. 2. Baskı, Konya, Eğitim Kitabevi. Eskidemir, S. (2020). Hemşirelik Lisans ve Yüksek Lisans Öğrencilerinde Eleştirel Düşünme ve Duygusal Zeka Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İzmir. |
| 9 | Eleştirel Düşünmeyi Ölçme Araçları | Kurnaz, A. (2013). Eleştirel Düşünme Öğretimi Teknikleri. 2. Baskı, Konya, Eğitim Kitabevi. Açıkgöz, G. (2015). Hemşirelerin Eleştirel Düşünme Eğilimlerinin ve Profesyonellik Davranışlarının Belirlenmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. |
| 10 | Yaratıcılık Kavramı ve Kapsamı, Önemi | Atasoy, I., Özdemir S.Ç. (2021). Hemşireliğin Geleceği İnovasyon. 1. Baskı, Ankara, Akademisyen Kitabevi. |
| 11 | Hemşirelikte Yaratıcılık | Tiryaki Şen, H., Taşkın Yılmaz, F., & Paslı Gürdogan, E. (2013). Hemşirelikte Yaratıcılık. Akademik Bakış Dergisi, 38, 1-8. |
| 12 | Yaratıcılık Süreci | Tiryaki Şen, H., Taşkın Yılmaz, F., & Paslı Gürdoğan, E. (2013). Hemşirelikte Yaratıcılık. Akademik Bakış Dergisi, 38, 1-8. |
| 13 | Bireysel ve Örgütsel Yaratıcılık, Yaratıcılığı Geliştirmeye Yönelik Teknikler, | Ersay Önal, Z., & Aba, Y. A. (2023). Hemşirelerde Örgüt İkliminin Örgütsel Yaratıcılık Algılarına Etkisi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 10(1):10-19. |
| 14 | Yaratıcılığın Geliştirilmesini Etkileyen Faktörler, Yaratıcılığı Engelleyen Faktörler | Çam, O., & Öztürk Turgut, E. (2015). Yaratıcılık. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 31(2), 78-85. |
| 15 | Sorun Çözme Süreci Dersin Değerlendirilmesi ve Geribildirim Alınması | Beler, M. (2018). Hemşirelerin Örgütsel Yaratıcılık Algıları ve Problem Çözme Becerileri. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. Yıldırım, A., & Taşçı, S. (2013). Hemşirelikte Eleştirel Düşünmenin Klinik Karar Vermeye Etkisi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 187-191. |
| 16 | Final Sınavı | Tüm ders notları |


