Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi · İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı · Lisans
Dersin Amacı
Düzlemsel (iki boyutlu) taşıyıcı sistemlerin zemin, malzeme, biçim ve yük koşullarına göre davranışının sezilmesi; TBDY'ye (2018) göre düzenli ve mimari projeye uygun bir şekilde tasarlama becerisinin kazanılması amaçlanmaktadır. Dersin bir başka amacı, geleneksel Türk yapı sistemlerinin rasyonel düzeyde çağa uyarlanması ve geliştirilmesi imkânlarını değerlendirmektir.
Ders İçeriği
Bu ders mimarlıkta iki boyutlu taşıyıcı sistemlerin kuruluş ilkelerinin örnekler üzerinden incelenmesi ve mimari projeyle uyumlu taşıyıcı sistem tasarımının geliştirilmesi hakkındadır.
Zorunlu Kaynaklar
Bu dersin bir zorunlu kaynağı yoktur.
Önerilen Kaynaklar
- TBDY: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (2018), EK: Deprem Etkisi Altında Binaların Tasarımı İçin Esaslar.
- TABY: Türkiye Ahşap Binalar Yönetmeliği (2025). Ahşap Binaların Tasarım, Hesap ve Yapım Esasları Hakkında Taslak Yönetmelik.
- Cansun, M.O., Akyürek, M.E. (2020). Yapı Elemanları-I: Temel ve Duvar. İstanbul: İZÜ Yayınları.
- Cansun, M.O., Akyürek, M.E. (2023). Yapı Elemanları-II: Döşeme ve Merdiven. İstanbul: İZÜ Yayınları.
- Ökten, S. (t.y.). Yapı Statiği. Yayımlanmamış ders kitabı.
- Ching, F.D.K.; Onouye, B.S. ve Zuberbuhler, D. (2009). Mimarlıkta Taşıyıcı Sistemler: Şemalar, Sistemler ve Tasarım (N. Güçmen, Çev.). İstanbul: Yem Yayın.
- Engel, H. (1997). Structure Systems. Germany: Hatje Cantz.
- Türkçü, Ç. (2017). Çağdaş Taşıyıcı Sistemler. İstanbul: Birsen Yayınevi.
- Salvadori, M. (1980). Why Buildings Stand Up: The Strenght of Architecture. New York: W. W. Norton & Company.
- Salvadori, M. (1990). The Art of Construction. Chicago: Chicago Review Press.
- Levy, M. ve Salvadori, M. (2002). How Structures Fails: Why Buildings Fall Down. New York: W. W. Norton & Company.
- Mainstone, R. J. (2001). Developments in Structural Form. Oxford: Architectural Press.
Açıklamalar
1. Uygulamalar izlencede belirtilmiştir. İlgili bilgi ve doküman öğretim üyesi tarafından temin edilecek olup bu etkinlikler ders saati diliminde gerçekleştirilecektir.
2. Ara sınav önceki tüm konuları kapsar. Sınav 8.haftaya denk gelmekte olup gün, yer ve saati dekanlık tarafından ilan edilecektir.
3. Final sınavı bütün dönem boyu işlenmiş olan konuları kapsar. Final sınav günü, saati ve yeri Dekanlık tarafından ilan edilecektir.
4. İZÜ yönetmeliklerine göre kabul edilen mazeretler çerçevesinde girilmeyen sınavlar için telafi sınavı verilecektir. Girilmeyen kısa sınav, ödev ve uygulamalar ise, yine bu yönetmelik çerçevesinde ibraz edilen belge ile, kaybın yaşandığı haftanın ardındaki ders saatinde gerçekleştirilecektir.
Kurallar
- Devam: Yönetmeliğe göre bir öğrenci toplam ders saatinin % 70’ine devam etmemesi halinde dersten devamsızlık alır (DZ) ve başarısız olur.
- Geç Gelme: Sınıfa sadece gelmeniz değil vakitlice saatinde ders katılmanız beklenmektedir. Unutmayın ki 3 derse geç gelme 1 tam devamsızlık olarak sayılacaktır. Derse geç gelme şöyle tanımlanmaktır: Ders hocasının sınıf yoklamasını alması ve dersin ilk 10 dakikasından sonra derse katılmak
- Yardım Almak: Ders esnasında ya da görüşme saatlerinde dersle ilgili sorularınızı sorup konuyu vaktinde öğrenmeniz eğitiminiz için önemlidir. Öğrencilerimizin, gerektiği hallerde, yardım almalarını tavsiye ediyoruz.
- Akademik dürüstlük: Dersin notuna konu olacak çalışmalarda tamamen kendi gayret ve eseriniz olması beklenmektedir. İntihal, kopyalama gibi gayri ahlaki durumlarda İZÜ’nun ilgili yönetmeliği gereği disiplin soruşturması açılıp gerekli cezai müeyyidelere tabii olursunuz.
- Bu izlencede belirtilen değerlendirmeler sabit olup, not yükseltme amaçlı herhangi bir ekstra telafi ölçme yapılmayacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Taşıyıcı sistemlerin tarihî gelişimi ve tasarım ilkeleri karşılaştırılarak sıralanır.
- Binayı etkiyen yük türlerini ve bileşenlerin yapısal davranışı sezme ve ayırt etme becerisi kazanılır.
- Deprem yönetmeliği (TBDY) çerçevesinde düzenli taşıyıcı sistem tasarlanır.
- Çeşitli taşıyıcı sistemler tasarım ölçütlere göre ön boyutlandırılır ve birleşim detayları çözümlenir.
- Geleneksel Türk yapı sistemlerinin rasyonel düzeyde çağa uyarlanması ve geliştirilmesi imkânları yoklanır.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 3 | 42 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 1 | 14 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 8 | 8 |
| Uygulama | 4 | 2 | 8 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Genel kavramlar ve sınıflandırmalar. Geçmişten günümüze taşıyıcı sistemlerin gelişimi. | yok |
| 2 | Malzeme ve yükler; yapısal davranışa etkileri. Zemin türleri ve deprem ilişkisi. | yok |
| 3 | Yığma yapılarda deprem hasarları; örgü kuralları ve TBDY’ye (2018) göre yığma yapıların tasarımı. | yok |
| 4 | Uygulamanın anlatımı ve çözümlere yönelik alıştırmalar. | Uygulama-1: Verilen krokideki yapısal bileşenlerin deprem yönetmeliğine (TBDY) göre belirlenmesi ve ön boyutlandırılması. |
| 5 | Deprem (TBDY) ve ahşap bina (TABY) yönetmeliklerine göre ahşap yapıların tasarımı. | yok |
| 6 | Uygulamanın anlatımı ve çözümlere yönelik alıştırmalar. | Uygulama-2: Sınır ve ölçüleri verilen ahşap çerçeveli bir binanın taşıyıcı sisteminin projelendirilmesi. |
| 7 | Betonarme binalarda yatay ve düşey taşıyıcı sistem düzensizlikleri (TBDY). Deprem (Gölcük, Pazarcık vb.) sonrası binalardan örnekler. | yok |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Betonarme çerçeveli binaların deprem yönetmeliğine (TBDY) göre tasarımı ve ön boyutlandırılması. | yok |
| 10 | Betonarme orta katlı tipik binaların taşıyıcı sistem tasarım çeşitlemeleri. | Uygulama-3: Sınır ve ölçüleri verilen betonarme çerçeveli bir binanın (konut) taşıyıcı sisteminin projelendirilmesi. |
| 11 | Betonarme karma işlevli binaların taşıyıcı sistem tasarım çeşitlemeleri. | Uygulama-4: Sınır ve ölçüleri verilen betonarme çerçeveli bir binanın taşıyıcı sisteminin projelendirilmesi. |
| 12 | Yüksek binalarda taşıyıcı sistem tasarımına giriş. Betonarme, çelik veya ahşap çerçeveli ve ahşap, kerpiç yığma yüksek binalardan örnekler. | yok |
| 13 | Hafif ve ağır çerçeveli çelik yapıların tasarım ilke ve yöntemleri; profiller, çerçeveler, birleşimler ve yangın ile suya karşı korunum. | yok |
| 14 | Kafes kiriş ve çelik uzay kafes sistemler. Ödev konularının paylaştırılması. | Ödev konusu: Ağırlık, açıklık ve birleşim tipi gibi ölçütleri verilen birer uzay kafes taşıyıcı sistem maketinin geliştirilmesi. |
| 15 | Ödev konusu olarak geliştirilen taşıyıcı sistem maketlerinin yüklenerek sınanması. | Ödev sunumu: Yükleme ve sınama |
| 16 | Final sınavı | İşlenen konu, kısa sınav, uygulama ve ödevin gözden geçirilmesi. |


