Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · Temel İslam Bilimleri (Arapça) · Lisansüstü
Dersin Amacı
Hz. Osman'ın istinsah ettirdiği mushafların kendine mahsus bir imlası vardır. "Resm-i Osmani" denilen bu imla, bazı noktalarda "kıyasi imla"dan farklılık gösterir. Mushafyazımında ekseriyetle bu imlaya riayet edilmiştir. Hz. Peygamber, resmi olarak onayladığı yazılı bir metin bırakmamış, vefatından sonra bunu Sahabe nesli gerçekleştirmiştir. Önce Hz. Ebu Bekir bir mushaf oluşturmuş, daha sonra Hz. Osman istinsah ettirdiği mushafların esas alınmasını istemiştir. Bu nedenle mushafla ilgili bütün hususlar Hz. Osman'ın çoğalttırdığı ilk mushaflara dayanmaktadır.Arap dil alimleri daha sonraki dönemlerde geliştirdikleri ve büyük oranda birlik sağladıkları imla sistemi ile ki buna kıyasi imla denilmiştir- Hz. Osman mushaflarındaki imla arasındaki farkları tespite önem vermişler, onların bu çabalanyla da resmu'l -mushaf adıyla bir ilim dalı ortaya çıkmıştır. Bu yönüyle resmu'l-mushaf, Kur'an'da geçen herkelimenin Hz. Osman mushaflarının her birinde ne şekilde resmedildiğinin tespiti ve bunların muhtemel sebeplerinin izahı üzerinde durmaktadır. Daha sonra yazılan mushaflarda bu imiaya çoğunlukla riayet edilmekle birlikte bu imladan kısmen ayrılan uygulamalar da görülebilmektedir. Dersin amacı tüm yönleriyle birlikte tarihten bu yana resmu'l-mushafla ilgili yapılan çalışmalara değinmektir.
Ders İçeriği
Mushaf İmlasının Tanımı ve Konusu/Mushaf İmlası ve Farklı Yaklaşımlar/Kıraat-Resmü’l-Mushaf İlişkisi/Sahabe ve Tabiinin Mushafla İlgili Tutumu/Ferra ve Resmü'l-Mushaf Olgusu/Dani ve Mukni'si/İbn Ebî Dâvud’un Kitâbu’l-Mesâhif İsimli Eseri/Mushaflarda İmla Problemi/İbnü'l-Bevvab Mushafı ve İmlası/Mushaf İmlası Bağlamında Kirmani ve Hattu'l-Mesahif Adlı Eseri/İbn Haldun’un Gözüyle Mushaf İmlası/Mushaf İmlasında Ali el-Kari Tarzı Meselesi/Avrupa’daki Kuran Araştırmaları ve Mushaf Tarihi Çalışmaları/Alman Müsteşriklerin Resmü'l-Mushafa Bakışı/Şii Kaynaklara Göre Mushaf-ı Fatıma/Doğru Okuma Bağlamında Mushafa İşaret Konulması: İ‘cam ve Sonrası/Mushaflarda Secavendi'nin Vakf Sistemi/Mushaflardaki Vakf İşaretlerine İlişkin Bir Değerlendirme/Hat Sanatı Bakımından Mushaf Kitabetinin Tarihi Seyri/Mushaf Tezyinatının Tarih İçindeki Gelişimi/Osmanlı Tezhibinde Sure Başları Bezemeleri
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Mushaf'ın cem'ini öğrenir
- Mushaf'ın İstinsahıyla ilgili konuları öğrenir
- Mushaf'a mahsus hat ile ilgili bilgi sahibi olur
- Günümüzdeki mushaflar arasındaki yazım farklılığının sebebini öğrenir
- Öğrenciler bu dersle birlikte Kur'ân'ın metin yapısı ve metinleşme sürecinin yanı sıra tarih boyunca Kur'ân'ın metniyle ilgili yapılan tasarruflar hakkında bilgi sahibi olup bu alanın uzmanı olma yolunda önemli bir adım atmış olacaklardır.