Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · Temel İslam Bilimleri · Doktora
AKTS: 7.5 T+U+L: 3+0+0 Bölüm Seçmeli
Koordinatör: Prof. Dr. Recep CİCİ
Dersin Amacı
İslam Hukukunun talimat ve hükümlerinin gayesi ve gerekçesini kavrayarak dar ve lafzi yorumlardan kurtulmak, İslam'ın ebedi prensiplerinden ruh ve manasından hareketle keşfedilmemiş ufuklara kapılar açmak ve böylece insanın ve evrenin tabiatını bozmadan yaratıcıya karşı sorumlulukların yerine getirilmesini sağlamaktır.
Ders İçeriği
İslam Hukukunun talimat ve hükümlerinin gayesi ve gerekçesini kavrayarak dar ve lafzi yorumlardan kurtulmak İslam'ın ebedi prensiplerinden ruh ve manasından hareketle keşfedilmemiş ufuklara kapılar açmak ve böylece insanın ve evrenin tabiatını bozmadan yaratıcıya karşı sorumlulukların yerine getirilmesini sağlamaktır.
Zorunlu Kaynaklar
- el-Muvafakat fî usuli'ş-şeria. / Şatıbi, şrh. Abdullah Diraz, 1-4 cilt
- Makasıd ve ictihad : İslam hukuk felsefesi araştırmaları. / haz. Ahmet Yaman. -- İstanbul : Rağbet, 2010.
- İslam Hukukunda İctihad/ Hayrettin Karaman
- Ertuğrul Boynukalın, “Makasıdü’ş-şeria”, DİA, cilt:27 s. 423-427.
- Y.V. Yavuz, İslam Hukuk Felsefesi, İstanbul: Düşün Yay., 2017.
- İbrahim Kafi Dönmez, İslâm Hukukunda Müctehidin Nasslar Karşısındaki Durumu ile Modern Hukuklarda Hâkimin Kanun Karşısındaki Durumu Arasında Bir Mukayese, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1986, sayı: 4, s. 23-51.
- Asım Cüneyd Köksal, Fıkıh Usulünün Mahiyeti ve Gayesi, İstanbul: İSAM, 2008.
Önerilen Kaynaklar
- el-Muvafakat fî usuli'ş-şeria. / Şatıbi, şrh. Abdullah Diraz, 1-4 cilt
- Makasıd ve ictihad : İslam hukuk felsefesi araştırmaları. / haz. Ahmet Yaman. -- İstanbul : Rağbet, 2010.
- İslam Hukukunda İctihad/ Hayrettin Karaman
- Ertuğrul Boynukalın, “Makasıdü’ş-şeria”, DİA, cilt:27 s. 423-427.
- Y.V. Yavuz, İslam Hukuk Felsefesi, İstanbul: Düşün Yay., 2017.
- İbrahim Kafi Dönmez, İslâm Hukukunda Müctehidin Nasslar Karşısındaki Durumu ile Modern Hukuklarda Hâkimin Kanun Karşısındaki Durumu Arasında Bir Mukayese, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1986, sayı: 4, s. 23-51.
- Asım Cüneyd Köksal, Fıkıh Usulünün Mahiyeti ve Gayesi, İstanbul: İSAM, 2008.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- İslam Hukukunun talimat ve hükümlerinin gayesi ve gerekçesini kavrar
- Hikmet-Makasıd-Maslahat anlayışını kavrar
- Nasları sadece lafız/literal üzerinden okuma ve anlamayı aşarak mana, amaç ve sosyal gerçeklik esas alarak okumayı ve çözüm üretebilmeyi kavrar.
- Lafızların vaz´, kullanım, delalet, açıklık ve kapalılık açısından taksimini tanımlar.
- Lafızlar taksimi hakkında genel bilgi sahibi olur.
Temel Alan Dağılımı
(22) Beşeri Bilimler%50 (38) Hukuk%50
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
AnlatımSoru-CevapTartışma
Ölçme ve Değerlendirme
ÖdevSınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 5 | 80 |
| Ara Sınav | 1 | 30 | 30 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 30 | 30 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Makasıdü'ş-şeria anlam ve mahiyeti | okuma |
| 2 | Hikmet-i Teşri literatürünü tanıma | okuma |
| 3 | Lafız-mana, illet-hikmet, maslahat-makasıd ilişkisi | okuma |
| 4 | Makasıd ictihadı- Gaî yorum | okuma |
| 5 | Makasıd ictihadının tarihi seyri | okuma |
| 6 | Makasıda dair yaklaşımlar | okuma |
| 7 | Makasıd ve Ahmed Raysûnî | okuma |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Istıslah Kavramı (Gazzali) | okuma |
| 10 | Maslahat-İctihat ilişkisi | okuma |
| 11 | Makasıd Anlayışı | okuma |
| 12 | Hikmet-Makasıd-Maslahat anlayışı | okuma |
| 13 | Modernist Proje ve İctihad | okuma |
| 14 | Hukukun aradığı yararlar ve türleri | okuma |
| 15 | Hukuk tekniği ve gaye problemi | okuma |
| 16 | Final | Final |