Lisansüstü Eğitim Enstitüsü · İslam Ekonomisi ve Finansı · Doktora
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı Osmanlı iktisat ve finans sistemini kurum, yapı, organizasyon ve zihniyet olarak analiz etmek ve çağdaşlarıyla mukayese etmektir. Modern sanayi ve finans kapitalizminin kurulup geliştiği zaman diliminde İslam medeniyetinin en güçlü temsilcisi olan Osmanlılar’ın iktisat ve finans alanında geliştirdiği kurumlar ve bu alanda gerçekleştirdikleri faaliyetlerin belirgin özellikleri üzerinde durulacaktır. Bu çerçevede özellkile modernitenin ve modern kapitalizm ile dünya sisteminin ortaya çıkışı, Batı’nın özellikle de ekonomik ve finansal alanda dünya üzerindeki etkisinin arttığı yüzyıllarda İslam medeniyetinin en önemli temsilcisi konumundaki Osmanlılar’ın iktisat ve finans alanındaki tasavvurları ve müesseseleşmelerinin özgünlükleri keşfedilmeye çalışılırken, bu gelişmeler ışığında İslamın dünya görüşü ve değerler siteminden beslenme düzeyleri üzerinde ayrıca durulacaktır. Sadece Batı dünyası ve medeniyeti değil doğu medeniyeti ve coğrafyalarındaki gelişmeler de dikkate alınarak Osmanlıların kurduğu ve işlettiği iktisadi ve finansal sistemin dünyadaki diğer çağdaş toplum ve devletleriyle benzerlikleri ve farklılıkları ile özgün yanlarının anlaşılması konusunda akademik çaba ve arayış bu dersin en önemli amacıdır. Tabiatıyla doktora düzeyindeki derste öğrencilerin bu konudaki ders öncesi okuma ve hazırlıkları ile araştırmaları, tartışmalara katılmalarının ayrı bir önemi olduğunun belirtilmesine ayrıca gerek olmadığı açıktır..
Ders İçeriği
Osmanlılar’ın iktisat ve finans alanında geliştirdiği kurumlar ve bu alanda gerçekleştirdikleri faaliyetlerin belirgin özellikleri üzerinde durulacaktır. Bu çerçevede özellkile modernitenin ve modern kapitalizm ile dünya sisteminin ortaya çıkışı, Batı’nın özellikle de ekonomik ve finansal alanda dünya üzerindeki etkisinin arttığı yüzyıllarda İslam medeniyetinin en önemli temsilcisi konumundaki Osmanlılar’ın iktisat ve finans alanındaki tasavvurları ve müesseseleşmelerinin özgünlükleri keşfedilmeye çalışılırken, bu gelişmeler ışığında İslamın dünya görüşü ve değerler siteminden beslenme düzeyleri üzerinde ayrıca durulacaktır. Sadece Batı dünyası ve medeniyeti değil doğu medeniyeti ve coğrafyalarındaki gelişmeler de dikkate alınarak Osmanlıların kurduğu ve işlettiği iktisadi ve finansal sistemin dünyadaki diğer çağdaş toplum ve devletleriyle benzerlikleri ve farklılıkları ile özgün yanlarının anlaşılması konusunda akademik çaba ve arayış bu dersin en önemli amacıdır. Tabiatıyla doktora düzeyindeki derste öğrencilerin bu konudaki ders öncesi okuma ve hazırlıkları ile araştırmaları, tartışmalara katılmalarının ayrı bir önemi olduğunun belirtilmesine ayrıca gerek olmadığı açıktır..
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Osmanlı Devlet ve Toplumunda: Kuruluş ve Ekonomi, Klasik Dönem Osmanlı İktisadi yapısı ve kurumları hakkında bilgi sahibi olur
- Osmanlı Ekonomisinde kamu finansman sistemi: Gelir ve Giderler, Osmanlı Dünyasında Ortaklık Modelleri,Özel sektör ve finansmanı, Galata Bankerleri ve Osmanlı dünyasında kapitalizmin Yeni Kurumlar: Banka, Borsa ve A.Ş. hakkında donanıma sahip olur.
- Osmanlı İktisadi Zihniyeti, Ahilik, Hisbe ve Avrupa’nın Yeni “ekonomisi”, Osmanlı Tımar sistemi ve Feodalite: Benzerlikler/Farklılıklar ve Modern Kapitalizmin Yeni Kurumları: Banka, Borsa, A.Ş ve Osmanlılar hakkında malumatı olur.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 4 | 64 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Kısa Sınav | 1 | 5 | 5 |
| Ödev | 1 | 1 | 1 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 15 | 15 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersle ilgili Kaynakların tanıtımı ve Osmanlı'dan önceki Türk Devletlerinin Ekonomilerinin Esasları | İlgili bölüm |
| 2 | Osmanlı Devleti`nde Ekonomik Zihniyet | İlgili bölüm |
| 3 | Osmanlı Devleti`nde para ve finans sistemi | İlgili bölüm |
| 4 | Osmanlı Devleti`nde iltizam, malikâne ve esham sistemi | İlgili bölüm |
| 5 | Osmanlı`da Ticaret ve Ticaret yolları | İlgili bölüm |
| 6 | Osmanlı Devleti`nde iskân ve yerleşim | İlgili bölüm |
| 7 | Osmanlı Devleti`nde şehir | İlgili bölüm |
| 8 | ara sınav | ara sınav |
| 9 | Osmanlı Devleti`nde şehir | İlgili bölüm |
| 10 | Osmanlı Devletinde sosyal tabakalaşma ve şehir hayatı | İlgili bölüm |
| 11 | Osmanlı Devleti`nde köy hayatı ve köylerin sosyal ve iktisat tarihi açısından önemi | İlgili bölüm |
| 12 | Osmanlı Devleti`nde Yörükler ve bunların sosyal ve iktisat tarihi açısından önemi | İlgili bölüm |
| 13 | Osmanlı Devletinde Gayrimüslimler | İlgili bölüm |
| 14 | Osmanlı Devleti`nde Vakıflar | İlgili bölüm |
| 15 | Osmanlı Devleti`nde Vakıflar | İlgili bölüm |
| 16 | Final sınavı | Final Sınavı |


