İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi · İslam İktisadı ve Finans · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı öğrencilerin İslâm’ın önemli kurumları arasında yer alan zekât, öşür, fıtır sadakası, miras ve vakıf kurumlarına ilişkin ahkâm ve uygulamaları öğrenmelerini sağlamaktır. Bu kapsamda söz konusu kurumların rükünleri, şartları ve ahkâmıyla birlikte öğrencilerin zekât ve miras hesaplamalarını da öğrenmeleri amaçlanmaktadır. Ayrıca Hz. Peygamber Efendimiz (sav) döneminden günümüze kadar geçen dönemdeki temel uygulamalar kapsamında, zekâta tabi yeni mal çeşitleri ile günümüzdeki vakıf uygulamalarının incelenmesi de amaçlanmaktadır.
Ders İçeriği
Zekâtın tanımı, rükünleri, şartları, zekâta tabi mallar, zekâtın ödeme zamanı ve şekli, zekât ve vergi arasındaki farklılıklar, zekât almaya hak sahibi olanlar, zekât alamayacak olanlar, çözümlü zekât problemleri; ferâiz ilmi, delilleri, rükün, şart ve sebepleri, mirasa engel durumlar, terike, terikede hakkı bulunan kimseler, mirasçılar ve payları, ashâb-ı ferâiz, asabe, zevi’l-erhâm, redd, avl, hacb, tashih, miras problemleri çözümü; vakfın tanımı, rükünleri, şartları, İslâm tarihinde vakıflar, vakıflara ilişkin güncel meseleler.
Zorunlu Kaynaklar
Erkal, Mehmet (2008) Zekât: Bilgi ve Uygulama
Arı, Abdüsselam (2018) İslam Miras Hukuku
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Zekâta dair Şer'i hükümleri öğrenmek ve uygulamalı olarak kullanabilme becerisi elde etmek.
- İslam miras hukukuna dair Şer'i hükümleri öğrenmek ve uygulamalı olarak kullanabilme becerisi elde etmek.
- Öşür ve fıtır sadakasına dair Şer'i hükümleri öğrenmek ve uygulamalı olarak kullanabilme becerisi elde etmek.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 15 | 3 | 45 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 15 | 4 | 60 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 4 | 1 | 4 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Zekâtın Tanımı, Önemi ve Şartları | Erkal, Zekât, ss. 19-70. |
| 2 | Zekâta Tabi Mallar I | Erkal, Zekât, ss. 71-144. |
| 3 | Zekâta Tabi Mallar II | Erkal, Zekât, ss. 145-185. |
| 4 | Zekâtın Tabi Mallar III | Erkal, Zekât, ss. 187-227 |
| 5 | Zekât Ödenme Zamanı ve Şekli, Zekâtın Verileceği Kişiler, Zekât Alınmayacak Kişiler | Erkal, Zekat |
| 6 | Fıtır Sadakası (Fitre) (Kısa Sınav 1) | Arı, İslâm Miras Hukuku |
| 7 | Miras Engelleri, Terike, Terike Üzerindeki Haklar, Terikede Hakkı Olan Kimseler, Miras Problemlerinin Çözümünde Takip Edilen Yöntem | Arı, İslâm Miras Hukuku |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Terike Üzerine Haklar | Arı, İslâm Miras Hukuku |
| 10 | 40 Hâl: Ashâb-ı Ferâizin Payları I | Arı, İslâm Miras Hukuku |
| 11 | 40 Hâl: Ashâb-ı Ferâizin Payları II | Arı, İslâm Miras Hukuku |
| 12 | 40 Hâl: Ashâb-ı Ferâizin Payları III | Arı, İslâm Miras Hukuku |
| 13 | 40 Hâl: Ashâb-ı Ferâizin Payları IV (Kısa sınav 2) | Arı, İslâm Miras Hukuku |
| 14 | Asabe Yoluyla Mirasçılık ve Redd Yoluyla Mirasçılık | Arı, İslam Miras Hukuku |
| 15 | Resmi Tatil | Resmi Tatil |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |


