İslami İlimler Fakültesi · İslami İlimler (Arapça) · Lisans
Dersin Amacı
Peygamberimiz Hazreti Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz ve O’nun yetiştirdiği Ashâb-ı Kirâm radıyallahu anh Efendilerimizi yakından tanımak
Kur’ân-ı Kerîm’in nâzil olup, yepyeni toplum oluşturmasını idrak etmek
Asr-ı Saâdet diye meşhur olan o dönemin genel ve özel özelliklerini bilmek
Siyer dersi vesilesiyle, Kur’ân ve Sünnet’in oluşturduğu o örnek toplumu, örnek hayatlarıyla beraber öğrenmek
Peygamber ve Sahâbî hayatlarına bakarak, o güzellikleri günümüze yansıtma çabası içinde, tarih anlayış ve kavrayışı kazanacak şekilde kavramak
Sadece düşünce ve bilgi düzeyinde kalmadan, bu örnekler ışığında hayatımıza daha anlamlı ve yepyeni bir yenilik yansıtmak
Ders İçeriği
Peygamberimiz Hazret-i Muhammed Mustafa sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz’in doğumundan başlamak üzere, vefatına kadar o örnek hayatı
Genel ve özel özellikleri ile Mekke ve Medîne Dönemi
Vahyin oluşturduğu Asr-ı Saâdet Toplumu
Siyer konuları içinde öne çıkan bazı Sahâbîler ve olaylar hakkında biraz daha geniş malumat sahibi neticesinde, örnek toplum modeli
Siyer ve İslâm Târihi ya da Asr-ı Saâdet diye tanımlanan dönemin, genel ve dünya tarihi, eğitim-öğretim ve sosyolojisine katkıları
Siyer dersi vesilesiyle, ciddi bir tarih anlayış ve kavrayışı kazanmak
Peygamberimiz Aleyhisselâm ve Sahâbîler’in örnek hayatları çerçevesinde, örneklik, iletişim, rehberlik ve insan yetiştirme yöntemlerini tespit etmek
Zorunlu Kaynaklar
Âdem Saraç, İSLÂM TÂRİHİ Peygamberimiz ve Ashâbı (Siyer ve İslâm Târihi Ders Notları)
Önerilen Kaynaklar
Hüseyin Algül, İslâm Târihi (4 ciltlik bu eserin 1-2 Siyer, 3-4 İslâm Târihi dersi için tespit edilmiştir), Emin Yayınları, Bursa 2018
Hasan İbrahim Hasan, Siyasî-Dinî-Kültürel-Sosyal İslâm Târihi (1.cilt Siyer, 2-3.ciltler İslâm Târihi için tespit edilmiştir), çev. İsmail Yiğit, Sadreddin Gümüş, Kayıhan Yayınları, İstanbul 1991
Ali Muhammed Sallâbî, Siyer-i Nebî 1-2 (İslâm Târihi Serisi olan bu eserin ilk iki cildi Siyer dersi için yardımcı kaynak, diğerleri 4 cilt olarak Hulefâ-i Râşidîn, 2 cilt Emevîler, İslâm Târihi dersi için yardımcı kaynak olarak tespit edilmiştir), çev. Heyet, Ravza Yayınları, İstanbul 2015
Münir Muhammed Gadban, Nebevî Hareket Metodu Teori ve Pratik 1-2, çev. Tarık Akarsu, Nehir Yayınları, İstanbul 1991
el-Mağlûs, Siyer Atlası, çev. Abdullah Karakuş, Siyer Yayınları, İstanbul 2012
Açıklamalar
Dersi işlerken mümkün mertebe günümüz olayları ile irtibatlandırarak anlatmaya çalışacağız.
Sersi, sadece ders olarak anlatmakla yetinmeyip, hayatmınıza neler kattığı yönünü öne çekeceğiz.
Örnek Rehber Model yönü üzerinde durup, iletişim ve insan yetiştirme yöntemlerini açmaya çalışacağız.
Kurallar
Siyer Dersini işlerken, sadece tarihi malumat aktarma şeklinde değil, günümüze yansıtarak örneklendirmelerle anlatmaya çalışarak, gündelik hayatımıza neleri kattığını göstermeye gayret edeceğiz.
Böylece, gündelik hayatımızda, hep O'ndan bir şeyler hatırlayarak, sürekli O'nunla berabermişiz gibi bir davarnış biçimi geliştirmeye katkıda bulunmaya çalışacağız.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Siyer-i Nebî ve İslâm Târihi çerçeveli, Peygamberimiz Aleyhisselâm'ı Tanıtmak
- Siyer-i Nebî ve İslâm Târihi Çerçeveli Peygamberimiz Aleyhisselâm'ı Tanıtmak
- Siyer-i Nebî ve İslâm Târihi Çerçeveli Peygamberimiz Aleyhisselâm'ı Tanır ve O'nu Örnek Alır
- Genel Dünya Tarihi içinde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (sav) ve O'nun Yetiştirdiği Ashâbı'nı ve yaşadığı dönemi, dönemin özellikleri ve günümüze yansıtma çabaları içinde, tarih kavrayışı kazanacak şekilde öğrenmek
- Genel Dünya Tarihi içinde Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa (sav) ve O'nun Yetiştirdiği Ashâbı'nı ve yaşadığı dönemi, dönemin özellikleri ve günümüze yansıtma çabaları içinde, tarih kavrayışı kazanacak şekilde öğrenmek
- Hz. Peygamber'in şahsiyeti hakkında bilgi sahibi olur
- İlk dönem İslam tarihini daha iyi anlar
- İslam öncesinde Arap yarımadasında sosyal durumu kavrar
- İslam tarih yazıcılığının ortaya çıkışını ve gelişimini bilir
- Sosyal olayların tarihi arka planını değerlendirir
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 14 | 4 | 56 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 4 | 56 |
| Ara Sınav | 1 | 8 | 8 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 14 | 14 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | İSLÂM ÖNCESİ ARABİSTAN VE DÜNYANIN GENEL DURUMU Hicaz Bölgesi ve Çevresinde Siyasî, Sosyal, Ekonomik, Edebî, Ahlâkî ve Dinî Hayat İslâm Öncesi ve Sonrası Hayattan Örnek Tablolar PEYGAMBER EFENDİMİZ’İN DOĞUMU VE ÇOCUKLUĞU Doğduğu Ortam, Çocukluk Yıllarından Örnek Tablolar. | İlk önce Siyer, Siyer-i Nebî ve İslâm Târihi hakkında genel malumat verilecek. Sonra, Hicaz bölgesi başta olmak üzere, o dönemdeki dünyanın genel durumu anlatılıp, dersin ehemmiyeti ve hayati önemi vurgulanacak. Bütün derslerin sonunda, gelecek haftanın konusu ile ilgili ön bilgi verilecek |
| 2 | PEYGAMBER EFENDİMİZ’İN GENÇLİĞİ VE EVLİLİĞİ Gençlik Yıllarından Örnek Tablolar ve Ticarete Atılması Evliliği ve Aile Hayatından Örnek Tablolar | Mümkün olduğunca her hafta ilk önce, geçen hafta işlenen konular ile bağlantı kurulacak ve yeni konuya bu bağlantılarla girilecek |
| 3 | İLK VAHYİN GELİŞİNDEN HABEŞ HİCRETİ’NE Vahiy ve Vahyin Yansımaları İç ve Dış Çevrenin Tepkileri AÇIK DÂVET VE TEPKİLER Evdeki Çağrı Safa Tepesi’ndeki Çağrı | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 4 | HABEŞİSTAN’A HİCRET, ABLUKA VE HÜZÜN YILI Birinci ve İkinci Habeş Hicretleri Boykot Yılları ve Sabır Destanı Hazreti Hadîce Annemiz’in Vefat ve Hüzün Yılı | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 5 | TÂİF SEFERİ, KABİLELERİ DÂVET VE AKABE BEY’ATI Tâif’te Hüzün Dolu Duâ Kabileler Arasında Dolaşıp Mesaj Veren Peygamber Hazreti Mus’ab ve Akabe Bey’atları | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 6 | HİCRET VE RASÛLULLAH’IN MEDİNE’YE HİCRETİ Hicret ve Hicretlerimiz Sahâbe-i Kirâm’ın Hicretleri Rasûlullah Aleyhisselâm’ın Hicreti | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 7 | ÖNCE KUBA SONRA MEDÎNE Kuba ve Kuba İcraatları İlk Cuma Namazı Medîne’ye Giriş ve İlk İcraatlar | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat verdikten sonra, vizeler hakkında da malumat vermek |
| 8 | ARA SINAVI | Öncesinde vize sınavı hakkında malumat vermek, sonrasında vize sınavını kısa hatlarla değerlendirmek |
| 9 | BÜYÜK BEDİR GAZVESİ Bedir Savaşı’nı Hazırlayan Sebepler ve Bedir Gazvesi UHUD GAZVESİ VE UHUD İMTİHANI Uhud Savaşlarının Öncesi, Savaş Ortamı ve Sonrası Olaylar Ashâb-ı Kirâm’ın ve Özellikle de Okçuların İmtihanı | Önce vize sınavı değerlendirilmesi, sonra da yine önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 10 | RECİ’ VE Bİ’R-İ MA’ÛNE OLAYLARI Kur’ân Şehîdleri Çerçeveli Kur’ân Hizmetleri AHZÂB/HENDEK SAVAŞI Hendek Sıkıntıları ve Sabır Sebat Destanları MÜREYSÎ / BENÎ MUSTALİK GAZVESİ VE İFK OLAYI Müreysî Zaferi Münâfıkların Entrikaları Âişe Annemiz, İfk Olayı ve Tahlili | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 11 | HUDEYBİYE SULHU VE FETİH SÛRESİ Umre Niyetiyle Yola Çıkış Değişen Niyetler ve Hudeybiye’de Konaklama Görüşmeler ve Hudeybiye Barışı Sonucundaki Yaşananlar Olayların Tahlili | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 12 | HAYBER GAZVESİ, MÛTE SAVAŞI VE UMRE SEFERİ Hayber Savaşı ve Hayber Arazisi Mûte Savaşı ve Yaşayan Şehîdler Hudeybiye/Kaza Umresi | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 13 | MEKKE’NİN FETHİ, HUNEYN SAVAŞI VE TÂİF Mekke ve Gönüllerin Fethi Huneyn ve Çokluğa Güvenmenin Felâketi Tâif Seferi ve Sonuçları Ci’râne Olayları | Önceki ders ile bağlantı kurup, gelecek ders hakkında malumat vermek |
| 14 | TEBÛK GAZVESİ Tebûk/Zorluk Seferi ve Sabır Destanı Hz. Ka’b ve Arkadaşlarının Tevbe Süreçleri VEDA HACCI Veda Haccı ile Veda Mesajı RASÛLULLAH ALEYHİSSELÂM’IN VEFATI Rasûlullah’ın Vefatı ve Yetim Kalan Ümmet | Dönemin değerlendirilmesi ve final sınavı hakkında malumat verilmesi |
| 15 | PEYGAMBERİMİZ ALEYHİSSELÂM'IN ÖZEL VE AİLE HAYATI... Rasûlüllah'ın Birinci Derecedeki Yakınları ve Onlarla Olan İletişimi. | O'nun yerinin asla dolmayacağı O'nun emanetinin Kur'ân ve Sünnet olduğu O'nun yolunun yolumuz olması konuları öne çıkarılacak. |
| 16 | FİNAL SINAVI | Öncesinde final sınavı hakkında malumat vermek, sonrasında da başarılı bir hayat ile veda etmek |


