İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, 18. ve 19. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatının genel özelliklerini, temsilci şairlerini ve önemli eserlerini tanıtmak; dönemin edebî, kültürel ve sosyal yapısını metinler üzerinden inceleyerek öğrencilerin klasik şiiri anlama ve yorumlama becerilerini geliştirmektir. Ayrıca ders kapsamında, klasik geleneğin son dönemine ait şiir ve mensur metinlerin dil, üslup ve muhteva bakımından çözümlemesi yapılarak öğrencilerin metin tahlili yetkinliklerinin artırılması hedeflenmektedir.
Ders İçeriği
Bu ders kapsamında, 18. ve 19. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatının genel özellikleri, edebî anlayışı ve tarihî-kültürel arka planı ele alınacaktır. Lale Devri’nden başlayarak klasik şiirin son dönemine kadar uzanan süreçte Nedim, Seyyid Vehbi, Koca Râgıb Paşa, Fıtnat Hanım, Esrar Dede, Şeyh Gâlib, Sünbülzâde Vehbi, Enderûnlu Vâsıf, Keçecizâde İzzet Molla, Leskofçalı Gâlib, Osman Nevres ve Yenişehirli Avnî, Hersekli Arif Hikmet Bey gibi önemli şairlerin hayatı, edebî kişilikleri ve şiirlerinden seçilen örnekler incelenecektir.
Zorunlu Kaynaklar
-Fahir İz, Eski Türk Edebiyatında Nazım I-II, Akçağ Yayınları
-Bayram Ali Kaya vd., Klasik Türk Edebiyatı Nazım, Akademi Kitap, İstanbul 2022
-Atilla Şentürk vd., Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Dergâh Yay., İstanbul
-Atilla Şentürk, Osmanlı Şiiri Antolojisi; Açıköğretim Üniversitesi İlgili Ders Notları
-B. Ali Kaya ders notları; İslam Ansiklopedisi Maddeleri
-İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü
-Ozan Yılmaz, Hüsn ü Aşk, Kapı Yayınları
Hüseyin Ayan-Orhan Okay, Hüsn ü Aşk, Dergah Yayınları
-Victoria Holbrook, Aşkın Okunmaz Kıyıları
-Beşir Ayvazoğlu, Kuğunun Son Şarkısı.
-Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar
-İlgili tüm şairlerin İzü Kütüphanesinde bulunan başta dîvânları olmak üzere diğer eserleri ve onlara dâir yapılmış diğer akademik çalışmalar.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- 18. ve 19. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatının genel özelliklerini ve gelişim sürecini açıklar.
- Dönemin önde gelen şairlerini, edebî kişiliklerini ve eserlerini tanır.
- Klasik Türk şiirine ait seçilmiş metinleri dil, üslup ve muhteva bakımından analiz eder.
- Lale Devri ve sonrasındaki edebî değişim ve dönüşümleri değerlendirir.
- Tasavvuf, tekke edebiyatı ve mesnevî geleneğinin bu dönem içindeki yerini açıklar.
- Klasik şiirde kadın şairlerin konumunu ve katkılarını yorumlar.
- Edebî metinler üzerinden dönemin kültürel ve sosyal yapısını yorumlama becerisi kazanır.
- Klasik Türk edebiyatı metinlerini okuma, anlama ve çözümleme konusunda yetkinlik geliştirir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin kaynakları ve işleniş tarzı ile ilgili bilgilendirme. XVIII. Yüzyıl Klasik Türk Edebiyatının genel özellikleri. Nedim’in (ö. 1730) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine, Nedimâne tarza dair bilgi. İstanbul kasidesine ilişkin ders kaydının hatırlatma kabilinden dinlenmesi, İstanbul kasidesinin dersin kaynak kitabında işlenmemiş beyitlerinin işlenmesi. | Dersin kaynak kitabından ya da ulaşılabilen bir edebiyat tarihinden on sekizinci yüzyıl dönem bilgilerinin tekrar okunması. Bayram Ali Kayaʽnın İstanbul Kasidesi bâzı beyitlerinin şerhi sunumunun izlenmesi. |
| 2 | Nedim’in dersin kaynak kitabında işlenmemiş gazellerinden ve şarkılarından örneklerin işlenmesi. | Nedim ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. |
| 3 | Seyyid Vehbi’nin (ö. 1736) hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. | Seyyid Vehbi ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. |
| 4 | Koca Râgıb Paşa’nın (ö. 1763) hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. Fıtnat Hanım’ın (ö. 1780) hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. | Koca Ragıb Paşa ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. Klasik edebiyatta kadın şairler konusu hakkında araştırma yapılması, ilgili makalelerden en az bir tanesinin okunması. |
| 5 | Esrar Dede’nin (ö. 1797) hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. | Esrar Dede ile ilgili çalışmaların araştırılması. İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. |
| 6 | Şeyh Gâlib’in (ö. 1799) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair bilgi. Kaside ve gazellerinden örneklerin işlenmesi. | Şeyh Gâlib ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. Bir gazelinin yapay zekâ vasıtasıyla hazırlanmış bestesinin dinlen mesi. |
| 7 | Şeyh Gâlib’in Hüsn ü Aşk’ı ve eserden alınmış beyit örneklerinin işlenmesi. | Hüsn ü Aşk hakkında İzü Ktp.sinde araştırma yapılması. Eserle ilgili olarak yayınlanmış akademik makalelerden en az bir tanesinin okunup derste anlatılması |
| 8 | Ara sınav | Tüm konular. |
| 9 | Sünbülzâde Vehbî’nin (ö. 1809) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair hatırlatmalar. Gazellerinden dersin kaynak kitabında işlenmemiş örneklerin işlenmesi. Lutfiyye adlı eserden beyit örneklerinin işlenmesi. | Lutfiyye adlı eser ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. |
| 10 | XIX. Yüzyıl Klasik Türk Edebiyatının genel özellikleri, nazım şekil ve türlerinde meydana gelen değişikliklere dair hatırlatmalar. Enderûnlu Vâsıf’ın (ö. 1824) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. | İlgili ders notunun incelenmesi. Enderûnlu Vâsıf ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi |
| 11 | Keçecizâde İzzet Molla’nın (ö. 1829) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. Leskofçalı Gâlib Bey’in (ö. 1867) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair hatırlatmalar. Gazellerinden dersin kaynak kitabında işlenmemiş örneklerin işlenmesi. | Keçecizade İzzet Molla ve Leskofçalı Gâlib ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. Gâlib’in bir gazelinin yapay zekâ vasıtasıyla hazırlanmış bestesinin dinlenmesi. |
| 12 | Osman Nevres’in (ö. 1876) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. Yenişehirli Avni Bey’in (ö. 1883) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. | Osman Nevres e Yenişehirli Avni Bey ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. Osman Nevres’in bir gazelinin yapay zekâ vasıtasıyla hazırlanmış bestesinin dinlenmesi. |
| 13 | Hersekli Ârif Hikmet Bey’in (ö. 1903) hayatı, eserleri ve edebî kişiliğine dair bilgi. Gazellerinden örneklerin işlenmesi. | Hersekli Arif Hikmet ile ilgili çalışmaların araştırılması, İZÜ Ktp.de var olanların incelenmesi. |
| 14 | Konu tekrarı ve final sınavı hakkında bilgilendirme. | Sınava hazırlık. |
| 15 | ||
| 16 |