İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Batılılaşma devri Türk edebiyatında etkili olan fikir hareketlerini dayandığı temeller ve savunucularını göz önünde bulundurarak tanıtmak, fikir hareketlerinin tesir ettiği edebî metinleri tahlil etmektir.
Ders İçeriği
Osmanlıcılık fikir hareketinin dayandığı temeller, savunucuları, edebî metinlere yansımaları; İslamcılık fikir hareketinin dayandığı temeller, savunucuları, edebî metinlere yansımaları; Türkçülük fikir hareketinin dayandığı temeller, savunucuları, edebî metinlere yansımaları; Batıcılık fikir hareketinin dayandığı temeller, savunucuları, edebî metinlere yansımaları; Cumhuriyet döneminde Kemalist ideolojinin edebî metinlere yansıması, ulus inşasında edebî metinlerin rolü; Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sosyalist hareketler ve bu hareketlerin edebî metinlere yansıması dersin içeriğini oluşturmaktadır.
Zorunlu Kaynaklar
İsmail Çetişli (Editör), II. Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı, Akçağ Yayınları, Ankara, 2019.
Cengiz Karataş, II.Meşrutiyet Dönemi Fikir Hareketleri ve Türk Edebiyatına Yansımaları, Akçağ Yayınları, Ankara, 2014.
Orhan Okay, Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı, Dergah Yayınları, İstanbul, 2016.
Yusuf Akçura, Üç Tarz-ı Siyaset, Haz.: Yakup Öztürk, Kapı Yayınları, İstanbul, 2020.
Ziya Gökalp, Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2014.
Hilmi Ziya Ülken, Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, 15. Baskı Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2019.
Niyazi Berkes, Türkiye’de Çağdaşlaşma, 35. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2023.
Şerif Mardin, Türk Modernleşmesi, İletişim Yayınları, İstanbul, 2021.
Ahmet Hamdi Tanpınar, 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, Dergah Yay., İstanbul, 2012.
Kurallar
Sorumlu Olunan Metinler
- Mehmet Âkif- Süleymaniye Kürsüsünde, Fatih Kürsüsünde
- Ziya Gökalp- Yeni Hayat
- Ömer Seyfettin, Bir Ermeni Gencinin Hatıraları
- Sadullah Paşa- Ondokuzuncu Asır; Şinasi- Reşit Paşa’ya Yazdığı Kasideler; Tevfik Fikret- Haluk’un Defteri
- Yakup Kadri- Ankara
- Necip Fazıl- Büyük Doğu Marşı, Sakarya Türküsü; İsmet Özel- Amentü
- Nazım Hikmet- 835 Satır
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Tanzimat sonrası Türk kültür ve edebiyatında etkili olan fikir hareketlerini tanır.
- Osmanlıcılık, İslâmcılık ve Türkçülük hareketlerini ve temsilcilerini ayırt eder.
- Batılılaşma sürecinin edebî metinlere tesirini açıklar.
- Türk edebiyatına mensup sanatkârların eserlerini fikir hareketlerini göz önünde bulundurarak inceler.
- Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük cereyanlarının Cumhuriyet dönemindeki yansımalarını değerlendirir.
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Fikir Hareketleri dersine giriş | |
| 2 | Osmanlıcılık fikir hareketinin dayandığı temeller ve savunucuları; Osmanlıcılık fikir hareketinin yansıdığı edebî metinler | |
| 3 | İslamcılık fikir hareketinin dayandığı temeller, savunucuları | |
| 4 | İslamcılık fikir hareketinin yansıdığı edebî metinler | |
| 5 | Türkçülük fikir hareketinin dayandığı temeller, savunucuları | |
| 6 | Türkçülük fikir hareketinin yansıdığı edebî metinler | |
| 7 | Batıcılık fikir hareketinin dayandığı temeller, savunucuları, Batıcılık fikir hareketinin yansıdığı edebî metinler | |
| 8 | ARA SINAV | Ölçme ve Değerlendirme |
| 9 | Cumhuriyet döneminde ulus inşası ve inkılap kanonu | |
| 10 | Cumhuriyet döneminde ulus inşası sürecinin edebî metinlere yansıması | |
| 11 | Cumhuriyet döneminde Türkçülük fikir hareketine genel bir bakış. Dergilere ve edebî metinlere yansıyan Türkçülük | |
| 12 | Cumhuriyet döneminde İslamcılık düşüncesinin edebî metinlere yansıması | |
| 13 | Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sosyalist hareketler. Sosyalist hareketlerin edebî metinlere yansıması | |
| 14 | Genel Değerlendirme | |
| 15 | FİNAL | Ölçme ve Değerlendirme |
| 16 | FİNAL | Ölçme ve Değerlendirme |