İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, 17. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatının temel özelliklerini, edebi geleneklerini ve bu dönemde eser veren önemli şairlerin hayatlarını, eserlerini ve şiir anlayışlarını tanıtmaktır. Dönemin siyasi, sosyal ve kültürel yapısının edebiyat üzerindeki etkilerini ele alarak, 17. yüzyılın Klasik Türk edebiyatı içindeki yerini anlamak ve değerlendirmek hedeflenmektedir. Ayrıca öğrencilerin metin çözümleme ve yorumlama becerilerini geliştirmek amaçlanmaktadır.
Ders İçeriği
Bu derste 17. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatının edebi ve kültürel özellikleri kapsamlı bir şekilde ele alır. 17. yüzyıl Osmanlı toplumunun siyasi, sosyal ve kültürel yapısı; bu dönemde Klasik Türk şiirinde görülen temalar, mazmunlar ve edebi tarzlar; şairlerin hayat hikayeleri, eserleri ve edebi kişilikleri; Nef’î, Şeyhülislam Yahya, Nailî, Nev’izade Atayi, Sabit, Nabi ve diğer önemli isimler incelenir. 17. yüzyıl nesir türündeki eserler incelenir ve bu eserler edebi açıdan değerlendirilir. Şairlerin divanlarından seçilen gazel, kaside, mesnevi ve diğer şiirlerin çözümlenmeleri yapılır.
Zorunlu Kaynaklar
-Fahir İz, Eski Türk Edebiyatında Nazım I-II, Akçağ Yayınları
-Bayram Ali Kaya vd., Klasik Türk Edebiyatı Nazım, Akademi Kitap, İstanbul 2022
-Atilla Şentürk vd., Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Dergâh Yay., İstanbul
-Atilla Şentürk, Osmanlı Şiiri Antolojisi; Açıköğretim Üniversitesi İlgili Ders Notları
-B. Ali Kaya ders notları; İslam Ansiklopedisi Maddeleri
-İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü
-Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar
-İlgili tüm şairlerin İzü Kütüphanesinde bulunan başta dîvânları olmak üzere diğer eserleri ve onlara dâir yapılmış diğer akademik çalışmalar.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- 17. yüzyıl Klasik Türk edebiyatını tanır. Dönemin siyasi, sosyal ve kültürel yapısını ve bu yapıların edebiyat üzerindeki etkilerini kavrar.
- 17. yüzyıl şiirinin temalarını, mazmunlarını ve edebi tarzlarını analiz eder.
- Nef’î, Nabi, Şeyhülislam Yahya, Nailî gibi dönemin önde gelen şairlerinin şiirlerini anlamlandırır ve karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirir.
- Döneme ait gazel, kaside ve mesnevi türlerindeki şiirleri anlar, edebi sanatlar ve mazmunlar çerçevesinde çözümler.
- 17. yüzyılda yazılmış nesir türlerindeki eserleri (örneğin, tarihî metinler ve hikayeler) edebi açıdan yorumlar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 0 | 0 | 0 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin kaynakları ve işleniş tarzı ile ilgili bilgilendirme. XVII.Yüzyıl Osmanlı sahası Türk edebiyatının durumu, belli başlı akımları (Klasik üslup, Sebk-i Hindî, Hikemî Tarz, Mahallileşme). | Dersin kaynak kitabı olan “Klasik Türk Edebiyatı Nazım” kitabının temini ve ilgili bölümlerinin okunması. |
| 2 | Azmîzâde Hâletî’nin hayatı (ö. 1631) edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden bazı beyitlerin işlenmesi. | Azmîzâde Hâletî’nin hayatı (ö. 1631) edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden bazı beyitlerin işlenmesi. |
| 3 | Nefî’nin hayatı (ö. 1635), edebî kişiliği ve eserleri. Nef’î’nin ünlü Sözüm redifli kasidesinin bazı beyitlerinin incelenmesi. | Nefî’nin Siham-ı Kazâ adlı eserinin incelenmesi. |
| 4 | Nefî’nin şiirlerinden bazı beyitlerin incelenmesi. | Nefî’nin şiirlerinden bazı beyitlerin incelenmesi. |
| 5 | Nev’izâde Atayî’nin hayatı (ö. 1635), edebî kişiliği ve eserleri. Şiirlerinden bazı beyitlerin incelenmesi. | Nev’izâde Atayî’nin hayatı (ö. 1635), edebî kişiliği ve eserleri. Şiirlerinden bazı beyitlerin incelenmesi. |
| 6 | Şeyhülislâm Yahyâ’nın hayatı (ö. 1644), edebî kişiliği, eserleri ve bazı beyitlerinin işlenmesi. | Şeyhülislâm Yahyâ ile ilgili yapılan çalışmaların araştırılıp incelenmesi. |
| 7 | Şeyhülislâm Bahayî’nin hayatı (ö. 1654), edebî kişiliği, eserleri ve bazı beyitlerinin işlenmesi. | Şeyhülislâm Bahayî ile ilgili yapılan çalışmaların araştırılıp incelenmesi. |
| 8 | Ara Sınav | Tüm konular. |
| 9 | Nâilî’nin hayatı (ö. 1666), edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden bazı beyitlerin işlenmesi. Nâilî’nin şiirlerinden bazı beyitlerin işlenmesi. | Sebk-i Hindî akımının araştırılması ve ilgili birkaç makalenin okunması. |
| 10 | Neşâtî’nin hayatı (ö. 1674), edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden bazı beyitlerin işlenmesi. | Neşâtî’nin eserleriyle ilgili çalışmalarının araştırılıp incelenmesi. |
| 11 | Nâbî’nin hayatı (ö. 1712), edebî kişiliği, eserleri ve şiirlerinden bazı beyitlerin işlenmesi. | Hikemiyat/Hikemî Tarzın araştırılması ve ilgili birkaç makalenin okunması. |
| 12 | Nâbî’nin şiirlerinden ve Hayriyye adlı eserinden bazı beyitlerin işlenmesi. | Hayriyye adlı eserle ilgili çalışmaların incelenmesi. |
| 13 | 17. yy. tasavvuf-tekke edebiyatı ve belli başlı temsilcileri hakkında bilgi. Bazı beyit örneklerinin işlenmesi. | 17. yy. tasavvuf-tekke edebiyatı ve belli başlı temsilcileri hakkında bilgi. Bazı beyit örneklerinin işlenmesi. |
| 14 | 17. yy. belli başlı mesnevileri ve mensur eserleri hakkında bilgi. | 17. yy. belli başlı mesnevileri ve mensur eserleri hakkında bilgi. |
| 15 | Genel değerlendirme. | Genel değerlendirme. |
| 16 | FİNAL SINAVI | Tüm konular. |