İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Türkçenin güncel sorunları hakkında farkındalık oluşturmak; bu sorunların sebepleri ve çözüm yolları üzerinde değerlendirmelerde bulunmak; dilimize sahip çıkmanın önemini vurgulamak; basında ve güncel dilde yabancı kelimelerin kullanımına dair farkındalık oluşturmak; Türkçenin yazımında ve kullanımında yaşanan sorunları ortaya koymak; dilbilgisi açısından tartışılan konuları inceleyip yorumlamaktır.
Ders İçeriği
Türkçenin güncel ve tartışılan konuları üzerinde durulacak, konuyla ilgili kaynaklardan yararlanılarak çözüm önerilerinde bulunulacak; Türk dilinin bugünkü yazım, kelime türetme, kelime alışverişi gibi meseleleri üzerinde durulacak; Türkiye Türkçesinde biçim, sözcük, sözcük öbeği sorunlarına dikkat çekilip cümle çeşitleri, cümleyi oluşturan unsurlar, yapı, anlam, öge dizilişleri gibi konulardaki fikir ayrılıklarına değinilecektir.
Zorunlu Kaynaklar
Aksoy, Ömer Asım, Dil Yanlışları, 1998.
Akünal, Okan, Zühal, Yabancı Dilde Eğitim mi? Yabancı Dil Eğitimi mi?, Cumhuriyet, Bilim Teknik Dergisi, sayı 519, 1997.
Alaydın, Ethem, Öğrenim Türkçe Olmalı, Cumhuriyet Bilim Teknik Dergisi, sayı 509, 1997.
Banarlı, N. Sami, Türkçenin Sırları, Kubbealtı Yay., 2005.
Banguoğlu, T., Dil Bahisleri, Kubbealtı Yay., 1987.
Ercilasun, B.Ahmet., Dilde Birlik, 1993.
Gülsevin, G. ve Boz, E., Türkçenin Sorunlar, Gazi Kitabevi, 2006.
Hacıeminoğlu, M. N., Türkçenin Karanlık Günleri, İrfan Yayınevi, 1976.
Hengirmen, Mehmet, Anadili Bilincinin Geliştirilmesi, Ana Dili Dergisi, sayı 1, 1996.
Kaplan, M., Dil ve Kültür, Dergah Yay., 2003.
Kavcar, Cahit, Türkçe Eğitimi ve Sorunlar, AÜ TÖMER Dil Dergisi, sayı 65, 1998.
Korkmaz, Zeynep, Batı Kaynaklı Yabancı Kelimeler ve Dilimiz Üzerindeki Etkileri, Türk Dili, sayı 524, 1995.
Korkmaz, Zeynep, Türk Dilinin Yabancı Dillere Karşı Korunması İçin Alınması Gereken Önlemler, Türk Dili, sayı 528, 1995.
Soysal, Mümtaz, Çifte Edilgenlik, Hürriyet, 8 Mayıs 1994.
Timurtaş, K. Faruk, Türkçemiz ve Uydurmacılık, 2.Baskı, 1980.
Üstünova, Kerime, Dil Bilgisi Sorunları, Kesit Yayınları, 2002.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Türkçeyi doğru kullanma becerisine sahip olur.
- Türk dilinin problemlerini tanımlayabilir.
- Türkiye Türkçesinde karşılaşılan yazım sorunlarını tartışabilir.
- Kitle iletişim araçlarının Türkçeye etkisini değerlendirebilir.
- Türkçenin güncel sorunlarına çözüm önerileri sunar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 3 | 48 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 16 | 1 | 16 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Türkçenin kullanımında yaşanan genel sorunlar, Ana dili farkındalığı ve duyarsızlaşma sorunu | Ders Notları |
| 2 | Bilim dili sorunu, yabancı terim sorunu, bilim terimlerinin Türkçeleştirilmesi sorunu | Ders Notları |
| 3 | Türkiye Türkçesinde terim kargaşası sorunu | Ders Notları |
| 4 | Türkçenin yazımı sorunu, imla yanlışları sorunu | Ders Notları |
| 5 | Dil kirliliği sorunu; Yabancı dillerden etkilenme sorunu; Kitle iletişim araçlarının Türkçeye etkisi sorunu: Medya dili sorunu; İnternette Türkçe kullanımı sorunu; Radyo, televizyon, basın, internet gibi kitle iletişim araçlarında Türkçeye gereken özenin gösterilmemesi sorunu | Ders Notları |
| 6 | Kelime türetme sorunu; Kelime alışverişi sorunu; Yabancı sözcüklere Türkçe karşılıklar bulma sorunu; Sözlük ve sözlükçülük sorunu | Ders Notları |
| 7 | Dil politikası sorunu, Türk dünyası ve ortak iletişim sorunu, Ölçünlü dilde yerelleşme sorunu; Yabancı dille eğitim sorunu | Ders Notları |
| 8 | Ara sınav | . |
| 9 | Dil bilgisi eğitimi ve Türkçe öğretimi sorunları | Ders Notları |
| 10 | Biçim bilgisi ile ilgili sorunlar: Eklerin sınıflandırılması sorunu; yapım eki, çekim eki, türetme eki, işletme eki ayrımı; “Çatı ekleri, eylemsi ekleri, olumsuzluk eki yapım eki mi çekim eki mi?” sorunu; olumsuzluk eki ile yokluk eki sorunu; Türkçede şahıs, zaman, kip, görünüş, kılınış ile ilgili sorunlar; dilek kiplerinde zaman sorunu; zaman kayması; eklerin anlamsal işlevleri temelinde yanlış türetilen sözcükler | Ders Notları |
| 11 | Sözcük bilgisi ile ilgili sorunlar: Sözcük türlerinin sınıflandırılması sorunu; Sözcük türü, görev adı ayrımı sorunu; Tür değiştirme sorunu | Ders Notları |
| 12 | Söz dizimi ile ilgili sorunlar: takısız, belirtisiz, belirtili ad tamlaması – sıfat tamlaması tartışması; iyelik öbeği – ad tamlaması ayrımı; birleşik eylem – deyim tartışması | Ders Notları |
| 13 | Cümle bilgisi ile ilgili sorunlar: Cümlenin ögeleriyle ilgili sorunlar (Özne cümlenin olmazsa olmazı mıdır? Yüklem içinde yalnız özneyi mi taşır? Asıl unsurlar sonda mı bulunur? Bağımsız dil birimi var mıdır? / Yalın durum, özne ve nesne durumu; Ögelerin öğretimiyle ilgili yanlışlar: Birincil özne / ikincil özne nedir? Edilgen eylemlerin kurduğu cümlelerde özne yok mudur? +A ve +DAn ekli nesneler var mıdır? Edilgen eylemler nesne almaz mı?, Yer tamlayıcısı mı ve zarf tamlayıcısı mı?) | Ders Notları |
| 14 | Cümle bilgisi ile ilgili sorunlar: Cümlenin unsurları (ana unsurlar, yardımcı unsurlar); Cümle çeşitleri [Yükleminin türüne göre cümleler (ad cümlesi - eylem cümlesi tartışması / -mIş gibisin, -yor gibidir, -AcAkmIş gibiyim vb., Tüm cümleler ad cümlesi midir?), Ögelerin dizilişine göre cümleler, Anlamlarına göre cümleler (Yapıca ve anlamca olumluluk-olumsuzluk ayrımı neye göre yapılmaktadır?, Emir cümlesi sorunu), Yapısına göre cümleler (birleşik cümle sorunu, bağımsız sıralı cümlenin varlığı sorunu)] | Ders Notları |
| 15 | Genel Tekrar | Ders Notları |
| 16 | Final Sınavı | . |