İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Bu ders, klasik Türk edebiyatının başlangıç dönemi sayılabilecek olan 13-14.yy.lardaki edebi durum hakkında bilgi edinmeyi, dönemin belli başlı şairleri ile eserlerrini tanımayı, âhenk, dil ve belli başlı nazım şekilleri ile türlerinde verilen şiir örneklerini günümüz Türkçesine çevirip yorumlamayı metinlerin dayandığı estetik anlayışı değerlendirmeyi hedefler.
Ders İçeriği
.13.-14. yy. Türk edebiyatı dönem (dönemin kültürel ve edebi durumuna ilişkin) bilgileri, seçilmiş belli başlı şairlerin hayat, eser ve şairlik yönlerine dair bilgiler. Seçilen şiir örnekleri üzerinde âhenk, diliçi çeviri ve içerdikleri mazmunlar ile edebȋ ve sosyal-kültürel unsurlardan hareketle yorumlama, inceleme çalışmaları.
Zorunlu Kaynaklar
Prof. Dr. Fahir İz, “Eski Türk Edebiyatında Nazım I-II”, (Akçağ Yayınları); Prof. Dr. Ahmet Atilla Şentürk-Doç. Dr. Ahmet Kartal, “Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi” (Dergâh Yayınları, İstanbul); Ahmet Atilla Şentürk, Osmanlı Şiiri Antolojisi, YKY Yayınları; Bayram Ali Kaya vd. Klasik Türk Edebiyatı Nazım (Akademik Kitaplar Yayınları, İstanbul 2022).
Prof. Dr. İskender Pala, “Ansiklopedik Dîvân Şiiri Sözlüğü” (Kapı Yayınları, İstanbul); Ahmet Talat Onay, “Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar” (Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara); Ferit Devellioğlu, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat (Aydın Kitabevi, Ankara); Sözlük için ayrıca bk. kubbealtılugati.com; dîvân ve mesnevîler için ayrıca bk. kültürbakanlığı sitesi e-kitap.gov.tr; TEİS (Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü), TEES (Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü) ve DİA (Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi) maddeleri lugatim.com vb online sözlükler.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Aruz ölçüsünü tanır ve bazı aruz kalıplarını öğrenir.
- 13. ve 14. Yüzyıl Anadolu Sahası Türk Edebiyatının genel özelliklerini bilir.
- Gazel nazım şeklinin genel özelliklerini bilir.
- Mesnevi nazım şeklinin genel özelliklerini bilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 15 | 3 | 45 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 3 | 42 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 14 | 14 |
| Uygulama | 5 | 4 | 20 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin içeriği, işlenişi ve kaynakları hakkında bilgilendirme. Klasik Türk edebiyatının ilk evreleri, öncü isimler. Mevlânâ Celâleddîn Rûmî (ö. 1273). Hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve etkileri. Aruz ve nesre çeviri hatırlatma amaçlı uygulamalar. | Dersin kaynak kitabı olan “Klasik Türk Edebiyatı Nazım” kitabı hakkında bilgilendirme. İZÜ Ktp.den Mevlânâ ve eserleriyle ilgili araştırma yapılması. En az üç kitap isminin belirlenmesi. Bayram Ali Kaya’nın Mesnevi’den Seçmeler adlı kitabının içeriği hakkında bilgilendirme. |
| 2 | Mevlânâ’nın Mesnevî adlı eserinin ilk on sekiz beytinin açıklaması. | İZÜ Ktp.den bir Mesnevi şerhinin incelenmesi. |
| 3 | Mesnevî’den seçilmiş hikâye örnekleri. | İZÜ Ktp.den Mesneviden Seçmeler vb. kitapların araştırılıp birkaçının incelenmesi. |
| 4 | Sultan Veled (ö. 1312), Gülşehri (ö. 1317’den sonra). Hayatları, eserleri ve edebî kişilikleri hakkında bilgi. | İZÜ Ktp.den Sultan Veled ve Gülşehrî ile ilgili kitapların araştırılıp birkaçının incelenmesi. |
| 5 | Yunus Emre (ö. 1320?). Hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve etkileri. Şiirlerinden örneklerin işlenmesi. | İZÜ Ktp.den Yunus Emre ile ilgili kitapların araştırılıp birkaçının incelenmesi. Yunus veya şiirleri hakkında neşredilmiş en az bir makalenin okunması. |
| 6 | Yunus Emre’nin şiirlerinden örneklerin işlenmesi. | İZÜ Ktp.den Yunus Emre Divanı'nın incelenmesi. |
| 7 | 14.yy. Dönem bilgisi. Âşık Paşa (ö. 1332). Hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Şiirlerinden örneklerin işlenmesi. Şeyyad Hamza (ö. 1348-1349’dan sonra). Hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Şiirlerinden örneklerin işlenmesi. | İZÜ Ktp.den Garibnâme adlı eserin incelenmesi. Şeyyad Hamza ve eserleriyle ile ilgili çalışmaların incelenmesi. |
| 8 | Ara Sınav-Vize | Ara Sınav-Vize |
| 9 | Kadı Burhâneddin (1398). Hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Gazel ve tuyuğlarından örneklerin işlenmesi. | İZÜ Ktp.den Kadı Burhaneddin ve eserleriyle ile ilgili kitapların incelenmesi. |
| 10 | Hoca Dehhânî (ö. 1401’den önce). Hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Şiirlerinden örneklerin işlenmesi | İZÜ Ktp.den Hoca Dehhânî ve eserleriyle ilgili kitapların incelenmesi. |
| 11 | Ahmedî (ö. 1412-1413). Hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi. Şiirlerinden örneklerin işlenmesi | İZÜ Ktp.den Ahmedî ve eserleriyle ilgili kitapların incelenmesi. |
| 12 | 13-14.yy. Belli Başlı Mesnevileri. Bazı eserlerin genel olarak tanıtım ve incelenmesi. 13-14.yy. Belli Başlı mensur eserlerinden Tezkireler hakkında genel bilgi. | İZÜ Ktp.den ilgili mesnevilerin ve tezkirelerin araştırılıp incelenmesi. |
| 13 | İşlenen şâirlerin farklı şiirlerinden alınmış beyit örneklerinin işlenmesi. | İşlenen şâirlerin farklı şiirlerinden alınmış beyit örneklerinin işlenmesi. |
| 14 | Konu tekrarı ve final sınavı hakkında bilgilendirme. | Final sınavı hakkında hazırlık. |
| 15 | ||
| 16 |