İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Türkçenin söz dizimi hakkında detaylı bilgiye sahip olmak; sözcük grupları ve gruplarının yapısıyla ilgili bilinçlenmek; cümle ögeleri ve cümle çeşitleri uygulamaları yapmak.
Ders İçeriği
Cümle bilgisi, söz dizimi, Türkiye Türkçesi söz diziminin genel özellikleri-ilkeleri; kelime öbekleri; cümle, cümlenin ögeleri, türleri, cümle çözümlemeleri.
Zorunlu Kaynaklar
Karahan, L. (2007). Türkçede Söz Dizimi. Ankara: Akçağ Yay.
Özkan, M. ve Sevinçli, V. (2019). Türkiye Türkçesi Söz Dizimi. İstanbul: Akademik Kitaplar.
Demir, N.(2019). Türkçe Cümle Bilgisi. Ankara: Altınordu Yay.
Sarıca, B.(2015). Cümle Bilgisi. Ankara: Anı Yay.
Erkul, R.(2007). Cümle ve Metin Bilgisi. Ankara: Anı Yay.
Önerilen Kaynaklar
Bilgin, M.(2002). Anlamdan Anlatıma Türkçemiz, Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.,
Akbayır, S. (2010). Cümle ve Metin Bilgisi. 6. Baskı, Ankara: Pegem Yay.,
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Anlamlarına göre cümleleri ayırt eder.
- Türkçede kullanılan kelime gruplarını inceler.
- Türkçe cümle yapısını bilir.
- Bütün ayrıntıları ile cümle çözümlemesi yapar.
- Cümlenin bütün ögelerini bilir.
- Cümleyi bütün ögelerine ayırır.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 2 | 32 |
| Ara Sınav | 1 | 1 | 1 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 16 | 2 | 32 |
| Final | 1 | 1 | 1 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Cümle bilgisi, sözdizimi, Türkiye Türkçesi söz diziminin genel özellikleri-ilkeleri; Türkçe kelime gruplarının yapısı ve kullanılış biçimleri | http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423934382.pdf |
| 2 | İsim tamlaması, isim tamlamasının işlevleri | ders notları |
| 3 | Sıfat tamlaması, sıfat tamlamasının yapısı, sıfat tamlamasının işlevleri; Tekrar grubu, tekrar grubunun yapısı, işlevi | ders notları |
| 4 | Kısaltma grubu (isnat, yükleme, yönelme-yaklaşma, bulunma, ayrılma-uzaklaşma, vasıta, eşitlik, ilgi); aitlik grubu; iyelik grubu; sayı grubu ve bunların yapısı ile işlevleri | ders notları |
| 5 | Edat grubu, bağlama grubu, ünlem grubu, unvan grubu bunların yapısı, işlevleri | ders notları |
| 6 | İsim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil grubu Birleşik fiil; birleşik isim grupları bunların yapısı, işlevleri | ders notları |
| 7 | Sözcük öbekleriyle ilgili uygulamalar | ders notları |
| 8 | Ara Sınav | . |
| 9 | Cümlenin ögeleri: yüklem, özne, nesne | ders notları |
| 10 | Cümlenin ögeleri: yer tamlayıcısı, zarf tamlayıcısı, cümle dışı unsur | ders notları |
| 11 | Yüklemine göre cümleler: ad cümleleri, eylem cümleleri | ders notları |
| 12 | Anlamına ve yüklemin yerine göre cümleler: (Olumlu, olumsuz, olumlu soru, olumsuz soru) (Kurallı cümleler, devrik cümleler) | ders notları |
| 13 | Yapısına göre cümleler: Basit ve birleşik cümleyle ilgili görüşler ve yapılan sınıflandırmalar (şartlı birleşik cümle, iç içe birleşik cümle, ki’ li birleşik cümle), konuyla ilgili güncel görüşler, tek yüklemli cümle, fiilimsi bulunan cümle | ders notları |
| 14 | Yapısına göre cümleler: Birden çok yüklemli cümle (bağımlı, bağımsız), bağlacı olan cümle, aracümleli cümle, eksiltili cümle, kesik (eksik) cümle, karmaşık cümle | ders notları |
| 15 | Resmi Tatil | . |
| 16 | Final sınavı | . |