İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Türk Dili ve Edebiyatı · Lisans
Dersin Amacı
Osmanlı alfabesini öğrenerek bu alfabe ile yazılan temel ve ileri seviyede metinleri okuyup anlayabilme ve bu kaynaklardan yararlanabilme becerisi kazanmak; Osmanlı alfabesi ile cümleler yazabilme becerisi kazanmak; Kelimenin Türkçe, Arapça veya Farsça olup olmadığını anlayabilme becerisi kazanmak.Türkçenin tarihi gelişimi içerisinde yer alan Arap harflerini ve dilimizde birçok kelimenin kaynağı olan Arapça kelimeleri, bu kelimelerden türemiş olan diğer kelimeleri kullanmayı öğrenmek.
Ders İçeriği
Osmanlı Türkçesi bizim atalarımızın dilidir. Bu yazı dilini öğrenmek biz Türklere çok önemlidir; zira bu yazı vasıtasıyla geçmişimize ait olan uzun bir dönemin tarih ve kültürünü bu yazının yardımıyla gelecek nesillere öğretmeliyiz. Bu düşünce ile okulumuzda Osmanlı Türkçesinin genel yapısı, Osmanlı Türkçesiyle yazma, okuma ve Osmanlı Türkçesi alfabesinin öğretilmesi hedeflenmektedir. Osmanlı Türkçesinin temel bilgileri, yazım kuralları ve metin çalışmaları bu ders programı içerisinde yapılacak diğer çalışmalardır.
Zorunlu Kaynaklar
Develi, Hayati. (2012). Osmanlı Türkçesi Kılavuzu II. İstanbul: Kesit Yayınları.
Külekçi, Numan. (2011). Osmanlı Türkçesi. İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı Yayınları.
Sami, Şemseddin. (2015). Kamus-ı Türki. İstanbul: Çağrı Yayınları.
Timurtaş, Faruk Kadri. (2017). Osmanlı Türkçesine Giriş 2. İstanbul: Alfa Basım Dağıtım.
Ünver, İsmail. (1993). Öevriyazıda Yazım Birliği Üzerine Öneriler. Türkoloji. Ankara: Ankara Üniversitesi.
Önerilen Kaynaklar
Ak, Mahmut, Başar, Fahameddin. (2008). Osmanlı Türkçesi. İstanbul: Dünya Yayıncılık.
Timurtaş, Faruk Kadri. (1996). Osmanlı Türkçesi Metinleri. İstanbul: Alfa Basım Dağıtım.
Devellioğlu, Ferit. ( 2016). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. İstanbul: Aydın Kitabevi.
Kanar, Mehmet. (2015). Farsça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Say Yayınları.
Açıklamalar
Osmanlı Türkçesi dersi, teori ile birlikte öğrenilir ancak uygulama esastır. Her dersten sonra kaynaklar listesinde gösterilen Hayati Develi'nin Osmanlı Türkçesi Kılavuzu adlı kitabından ilgili bölümün alıştırmasını yapınız, metinleri okuyunuz.
Kitabın arka bölümünde metinler vardır. Bu metinleri 3. haftadan itibaren okumaya çalışınız.
Lugate yiğitlik olmaz.
Osmanlı Türkçesi de dahil olmak üzere bütün diller için geçerli bir sözdür. Metin çalışmalarında sözlük vazgeçilmez bir esastır. Bilmediğimiz her kelime için üşenmeden sözlüğe bakmalıyız.
Kurallar
Değerlendirme
% 20 Ara Sınav
%15 Derse Katılım ve Uygulama
%15 Ödev
%50 Dönem Sonu Sınavı
şeklinde yapılacaktır. Ders değerlendirme kriterlerinde "Uygulama" büyük öneme sahiptir. Uygulama, derste metin okuma ve yazma şeklinde yapılacaktır. Lütfen ilk dersten itibaren günlük tekrarlarınızı yaparak uygulama hazırlıklarınızı yapınız. Uygulama yapmadan önce haber verilmeyecektir. Bu nedenle lütfen her derse hazırlıklı geliniz. Uygulama, dersi geçmek için ön şarttır. Uygulama yapmayan öğrenciler, diğer bütün kriterleri sağlasalar bile final ve bütünleme sınavına alınmayacaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Batı Türkçesinin 2. Dönemini oluşturan Osmanlı Türkçesini tanır.
- Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça, Farsça ve Türkçe kelimeleri ve tamlamaları fark eder.
- Edebiyatla ilgili matbu metinleri okur.
- Osmanlı dönemine ait belge ve kitapları okur.
- Osmanlı dönemine ait eserleri tanır.
- Osmanlı dönemine ait sözcük ve kavramları açıklar.
- Türkçeyi Arap harfleriyle okur.
- Türkçeyi Arap harfleriyle yazar.
- Arapça ve Farsça kelime ve tamlamaların yapısını ayırt eder.
- Arapça ve Farsça kelime ve tamlamaların olduğu cümleleri okur.
- Arapça ve Farsça kelime ve tamlamaların olduğu cümleleri yazar.
- Arapça masdar ve vezinleri tanır.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 17 | 2 | 34 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 8 | 4 | 32 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 10 | 3 | 30 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Ders bilgi formunun tanıtılması | Ders Bilgi Formu |
| 2 | Transkripsiyon alfabesi | Ders kitabı, Ders 2, s.17-24 |
| 3 | Transkripsiyon alfabesi | Ders kitabı, Ders 2, s.17-24 |
| 4 | Aksam-ı Seba | Ders kitabı, Ders 4, 5, s.37-50 |
| 5 | Arapça isimler ve çokluk, Arapça masdarlar | Ders kitabı, Ders 3, s.25-36 |
| 6 | Arapça masdarlar ve vezinler | Ders kitabı, Ders 4, 5, s.37-50 |
| 7 | Arapça masdarlar ve vezinler | Ders kitabı, Ders 6, 7, s.51-64 |
| 8 | Arapça masdarlar ve vezinler | Ders kitabı, Ders 8, 9, 10, s.65-82 |
| 9 | Arapça vezinler | Ders kitabı, Ders 11, 12, 13, s.83-98 |
| 10 | Ara sınav | Dönem başından itibaren tüm konular |
| 11 | Arapça sıfatlar | Ders kitabı, Ders 14, 15,16, s.99-116 |
| 12 | Farsça kelimelerin yapısı | Ders kitabı, Ders 17, 18, s.117-128 |
| 13 | Farsçadan türemiş isimler ve sıfatlar | Ders kitabı, Ders 19, 20, 21, s.129-146 |
| 14 | Farsça yapılı tamlamalar | Ders kitabı, Ders 22, 23, s.147-158 |
| 15 | Arapça yapılı tamlamalar | Bütün konular |
| 16 | Farsça tamlamaların kullanılması | Ders kitabı, Ders 27, 28, 29 s.181-198 |