İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Tarih · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı Türklerin Anadolu’ya gelmeleri akabinde Osmanlı Devleti’nin temellerinin atılmasında büyük rol oynayan Osman Gazi ve Orhan Gazi beylerin verdikleri mücadelenin ışığında I. Murad Hüdavendigar başarılarını irdelemek, Yıldırım Bayezid’in Timur karşısında yenilgiye uğraması altında yatan sebepleri araştırmanın yanı sıra Mehmet Çelebi’nin başarıları neticesinde Fetret Devri’nin atlatılmasının hikmetlerinin ne olduğunu ortaya koyup karşılaştırmalı bir tahlilini yapmaktır. Öte yandan fetih ve icraatları ile Osmanlı İmparatorluğunu zirveye çıkaran Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’ın başarılarının temelleri sağlam atılan ve İslam’ın prensiplerine dayandırılan bir devletin mahsulü olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu çerçevede öğrencilerin tahlil yapabilme becerilerini geliştirmelerini sağlamaktır. Öğrencilere temelleri sağlam atılan bir İmparatorluğun kaçınılmaz savaşlar ve ayaklanmalar neticesinde kuruluş-iniş-yükseliş sürecini tahlil edebilme kabiliyetlerini geliştirmektir.
Ders İçeriği
Türklerin Anadolu’ya gelmeleri akabinde Osmanlı Devleti’nin temellerinin atılmasında önemli rol oynayan Osman Gazi ve Orhan Gazi beylerin verdikleri mücadelenin ve başarılarının incelenmek. I. Murad Hüdavendigar Sultanın başarılarının ve Yıldırım Bayezid’in Timur karşısında yenilgiye uğraması altında yatan sebepleri araştırmak. Mehmet Çelebi’nin başarıları neticesinde Fetret Devri’nin atlatılmasının hikmetlerinin ne olduğunu ortaya koymak ve karşılaştırmalı bir tahlilini yapmak. Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u almak için gösterdiği çabayı incelemek, Yavuz Sultan Selim’in Şah İsmail’e ve Mumluklulara karşı yaptığı savaş ve mücadelenin sebep ve sonuçlarını ortaya koymak. Kanuni Sultan Süleyman’ın gerek doğuda gerekse batıda yaptığı seferlerin ne derecede başarılı ve verimli olduklarını araştırıp ortaya koymaktır.
Osmanlı Tarihi I dersinde öğrencilerin Osmanlı İmparatorluğunu ve Batının girişimlerini kavrayabilmelerini kolaylaştıracak konular üzerinde durulacaktır.
Zorunlu Kaynaklar
Fuat Köprülü, Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşu, Alfa Yayınları, İstanbul.
Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600), İstanbul.
D. Goffman, Osmanlı Dünyası ve Avrupa 1300-1700, Kitap Yayınevi, İstanbul.
İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi I, TTK, Ankara.
Caroline Finkel, Rüyadan İmparatorluğa Osmanlı: Osmanlı İmparatorluğu’nun Öyküsü 1300-1923, Tercüme Zülal Kılıç, Timaş Yayınları, İstanbul.
Colin Imber, Osmanlı İmparatorluğu 1300 -1650, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
Mustafa Nuri Paşa, Netayic ül-vukuat: kurumları ve örgütleri ile Osmanlı Tarihi, cilt -I, Yayına hazırlayan: Neşet Çağatay, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Bu dersi alan öğrencilerin Osmanlı İmparatorluğunu ve Batının girişimlerini kavrayabilmelerini kolaylaştıracak konuları öğrenecekler Bu dersi alan öğrenci eleştirel nitelik kazanmış olacak. Bu dersi alan öğrenciler konuları inceleme ve kavrama becerisi kazanacaklar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 0 | 0 | 0 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 0 | 0 | 0 |
| Ara Sınav | 1 | 2 | 2 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 2 | 2 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Türklerin Anadolu'ya Gelişi | Makale Okunması |
| 2 | Osman Gazi (1299-1326) ve Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu için verdiği mücadele. Koyunhisar (Bafeos) Savaşı ve Osmanlı Beyliğini genişletme siyaseti | Makale Okunması |
| 3 | Orhan Gazi (1326-1359, Osmanlıların Rumeli’ye Geçişleri, Çimpe Kalesi’nin fethi ve Bizans’a karşı yürütülen siyasetin mahiyeti. Bursa’nın 1326 yılında fethi ve Osmanlı Devleti’nin temellerinin atılması. 1329 Maltepe (Palekanon) Savaşı ve 1331 İznik’in fethi. İlhanlı Devletine verilen vergilerin kesilmesi Osmanlı Devleti’nin bağımsızlığının ilanı | Makale Okunması |
| 4 | Murad I (1359-1389) Hüdavendigar: The 1363 Sazlı Stream War, the conquest of Edirne and the spread to Rumelia, and the establishment of Ottoman domination in Rumelia following the War of Sırpsınğı (1st Çirmen) against the Crusaders in 1364. 1389 First Kosovo War and martyrdom of Murad I | Reading article |
| 5 | I. Bayezid (1389-1402): Aydınoğluları, Saruhanoğluları ve Menteşeoğluları beyliklerine son verilmesi ve Kadı Burhaneddin Devleti topraklarında yapılan bazı kazanımları müteakip Anadolu’da Türk Siyasi Birliğinin temellerinin atılması. 1396 yılında Haçlılara karşı yapılan Niğbolu zaferi üzerine Abbasi Halifesinin Bayezid’e ‘Sultan-ı İklimi Rum’ unvanını vermesi. Yıldırım Bayezid-Timur mücadelesi ve 1402 Ankara Savaşı. | Makale Okunması |
| 6 | Mehmet Celebi: I. Mehmet (1413-1421) ve Fetret Devri. Mehmet Çelebi’nin Anadolu Türk Siyasi Birliğini yeniden tesis edebilmek için kardeşlerine karşı verdiği mücadele. Şey Bedreddin İsyanı ve Düzmece Mustafa Olayı. | Makale Okunması |
| 7 | II. Murad (1421-1451) (Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Döneminin son padişahı) ve Balkanlarda Savaş. II. Murad'ın Düzmece Mustafa isyanının bastırması. Çandarlı Halil Paşa’nın siyasi dahli ve II. Murad’ın tahta dönüşü müteakip Haçlılara karşı yapılan Varna Savaşı zaferi. 1448 II. Kosova Savaşı zaferi | Makale Okunması |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | II. Mehmet (1451-1481): Fatih Sultan Mehmet ve Yükselme Dönemi. Rumeli Hisarı’nın (Boğazkesen) yapılması ve 1453 İstanbul'un Fethi. Belgrat hariç Balkanlarda yapılan fetihler ve Pontus Devleti’ne son verilmesi neticesinde Karadeniz’in Türk Gölü haline getirildi. Cenevizlilere ve Venediklilere karşı yapılan savaşlar neticesinde Ege Denizinde önemli adalar alındı. | Makale Okunması |
| 10 | II. Bayezid (1481-1512): Bayezid ve Cem Sultan mücadelesi. Şah Kulu isyanı. Şah İsmail’in Akkoyunlu Devleti’nin ortadan kaldırılması ve Safevi Devleti’nin temellerini atması. 1509 İstanbul Depremi (Küçük Kıyamet) ve 13.000 kişinin hayatını kaybetmesi | Makale Okunması |
| 11 | Yavuz Sultan Selim (1512-1520): Yavuz Sultan Selim ve 1514 İran’a sefer ve Çaldıran zaferi. 1516 Mercidabık Savaşı ve akabinde Mısır Seferi. Rıdaniye Savaşı zaferi müteakip Memluk Devleti’ne son verilmesi. Bozoklu Celal (Celali) Ayaklanması | Makale Okunması |
| 12 | Kanuni (Muhteşem) Sultan Süleyman (1520-1566) Dönemi: 1512 Belgrad’ın fethi. 1526’da Macarların Mohaç Meydan Muharebesinde mağlup edilmeleri. Barbaros Hayrettin Paşa ve 1538 Haçlılara karşı Preveze Deniz Muharebesi müteakip Akdeniz’in bir ‘Türk Gölü’ haline getirilmesi | Makale Okunması |
| 13 | II. Selim (1566-1574)- Sarı Selim: Sokullu Mehmet Paşa dönemi, Tunus’un fethi 1568 Süveyş Kanalı Projesi, 1569 Don-Volga Kanalı projesi; 1591 Karadeniz-Marmara Kanal projesi. İnebahtı (Lepanto) Deniz Savaşı ve yenilgi. | Makale Okunması |
| 14 | Konu özetleri ve TEKRAR ve İşlenmeyen önemli konular | Makale Okunması |
| 15 | Sınava haftası. | Sınava hazırlık. |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |