İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi · Psikoloji · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, öğrencilerin bilişsel psikolojinin temel kavramlarını, araştırma sorularını ve bilimsel yöntemlerini tanımalarını; algı, dikkat ve bellek gibi temel bilişsel süreçlerin işleyişini davranışsal ve nörobilimsel bulgular ışığında açıklayabilmelerini sağlamaktır. Ders kapsamında öğrencilerin dış dünyadaki uyaranlar ile algısal deneyim ve bellek temsilleri arasındaki ilişkiyi kavramaları; bilişsel süreçlerin birbirleriyle ve beyin işlevleriyle etkileşimini değerlendirmeleri; deneysel araştırmalardan elde edilen bulguları yorumlayarak bilişsel psikoloji bilgisini gündelik yaşam olaylarına uygulayabilmeleri amaçlanmaktadır.
Ders İçeriği
Bu ders; bilişsel psikolojinin temel kavramlarını, sorularını, tarihsel gelişimini ve bilişsel devrimi, bilişsel süreçlerin beyinle ilişkisini ve bilişsel nörobilimin temel yaklaşımlarını kapsamaktadır. Ders kapsamında duyum ve algı arasındaki ayrım, aşağıdan yukarıya ve yukarıdan aşağıya işleme, algısal örgütleme, örüntü ve nesne tanıma, seçici ve bölünmüş dikkat, kontrollü ve otomatik işlemler, görsel dikkat ve bilişsel yük ele alınmaktadır. Ayrıca belleğin temel yapısı, duyusal bellek, kısa süreli bellek, çalışan bellek ve uzun süreli bellek sistemleri ile bu sistemlerin süre, kapasite, kodlama biçimleri, işlevleri ve birbirleriyle ilişkileri davranışsal, deneysel, nöropsikolojik ve nörobilimsel bulgular çerçevesinde incelenmektedir.
Zorunlu Kaynaklar
Goldstein, E. B. (2013). Bilişsel psikoloji, (O. Gündüz, Çev. Ed.). Kaknüs Yayınları
Smith, E. E. ve Kosslyn, S. M. (2014). Bilişsel psikoloji: Zihin ve beyin, (M. Şahin, Çev. Ed.) Nobel Yayınları.
Önerilen Kaynaklar
Solso, R. L., Maclin, M. K. ve Maclin, O. H. (2009). Bilişsel psikoloji. (A. Ayçiçeği-Dinn, Çev., Ed.) Kitabevi.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Öğrenci, bilişsel psikolojinin temel kavramlarını, araştırma alanlarını, tarihsel gelişimini ve bilişsel devrimin ortaya çıkışını açıklayabilir.
- Öğrenci, bilişsel süreçler ile beynin yapısı ve işleyişi arasındaki ilişkiyi davranışsal ve nörobilimsel bulgular doğrultusunda açıklayabilir.
- Öğrenci, duyum ve algı arasındaki ayrımı yaparak aşağıdan yukarıya ve yukarıdan aşağıya işleme süreçlerini karşılaştırabilir.
- Öğrenci, algısal örgütleme, örüntü ve nesne tanıma süreçlerini temel kuramlar ve araştırma bulguları çerçevesinde açıklayabilir.
- Öğrenci, seçici ve bölünmüş dikkat ile kontrollü, otomatik ve görsel dikkat süreçlerini karşılaştırabilir.
- Öğrenci, duyusal, kısa süreli, çalışan ve uzun süreli bellek sistemlerinin temel özelliklerini ve birbirleriyle ilişkilerini açıklayabilir.
- Öğrenci, bilişsel psikolojinin temel araştırma yöntemlerini ve bulgularını değerlendirerek edindiği bilgileri gündelik yaşam olaylarına uygulayabilir.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 14 | 3 | 42 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 0 | 0 | 0 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 20 | 20 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin tanıtımı ve bilişsel psikolojinin temel soruları | Goldstein (2013): 1. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 1. Bölüm |
| 2 | Bilişsel psikolojinin doğuşu ve bilişsel devrim | Goldstein (2013): 1. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 1. Bölüm |
| 3 | Beyin ve Biliş I | Goldstein (2013): 2. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 1. Bölüm |
| 4 | Beyin ve Biliş II | Goldstein (2013): 2. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 1. Bölüm |
| 5 | Duyum ve algıya özgü süreçler | Goldstein (2013): 3. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 2. Bölüm |
| 6 | Görsel algı: Örüntü ve nesne tanıma | Goldstein (2013): 3. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 2. Bölüm |
| 7 | 29 Ekim: Cumhuriyet Bayramı | 29 Ekim: Cumhuriyet Bayramı |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Dikkat I: Temel dikkat süreçleri | Goldstein (2013): 4. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 3. Bölüm |
| 10 | Dikkat II: Kontrollü dikkat ve görsel dikkat | Goldstein (2013): 4. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 3. Bölüm |
| 11 | Belleğe giriş: Belleğin temel yapısı | Goldstein (2013): 5. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 4. Bölüm |
| 12 | Belleğe giriş II: Duyusal bellek ve kısa süreli bellek | Goldstein (2013): 5. Bölüm |
| 13 | Çalışma Belleği | Goldstein (2013): 5. Bölüm, Smith ve Kosslyn (2014): 6. Bölüm |
| 14 | Uzun Süreli Belleğin Yapısı | Goldstein (2013): 6. Bölüm |
| 15 | Final Sınavı | Final Sınavı |
| 16 | Final Sınavı | Final Sınavı |


