Eğitim Fakültesi · Özel Eğitim Öğretmenliği · Lisans
Dersin Amacı
Bu dersin amacı, zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin gelişimsel özellikleri, tanı ve değerlendirme süreçleri, kanıta dayalı eğitim uygulamaları ve yasal düzenlemeler hakkında bilgi kazandırmaktır.
Ders İçeriği
Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin sınıflama ve gelişimsel özelliklerinin ele alındığı bu derste; tarama, eğitsel tanılama ve değerlendirme süreçleri detaylı bir şekilde incelenmektedir. Ders kapsamında özel gereksinimli bireylerin eğitim gereksinimlerine uygun kanıta dayalı uygulamalar ve iyi uygulamalar, ailelerin yaşadığı psikolojik süreçler ile aile katılımını destekleyen stratejiler tartışılmaktadır. Ayrıca, ülkemizdeki yasal düzenlemeler ve Millî Eğitim Bakanlığı destek eğitim programlarının yapısı ile modülleri mesleki perspektifle ele alınmaktadır.
Zorunlu Kaynaklar
Diken, İ. H. & Bakkaloğlu, H. (2025). Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu. Pegem Akademi.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2026). Zihinsel yeterliliği yetersiz olan bireyler. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_01/12171059_zihinsel.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2026). Otizm spektrum bozukluğu. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_01/12171059_otizm.pdf
Önerilen Kaynaklar
Ergün, E. (2019). Merhaba Ben Otizm. Kripto Yayın.
Özer, E., & Özdemir, S. (2015). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Yüz İşleme ve Göz İzleme Becerileri. International Journal of Early Childhood Special Education, 7(1), 1.
Kadak, M. T., Demir, T., & Doğangün, B. (2013). Otizmde yüz ve duyguların yüz ifadelerini tanıma. Psikiyatride güncel yaklaşımlar, 5(1), 15-29.
Açıklamalar
Ödev Kapsamı: Öğrenciler, zihin yetersizliği veya otizm spektrum bozukluğu temalı belirlenmiş kitap veya filmler arasından seçim yapacak; hazırlık sürecinde kendilerine iletilen rehber sorular doğrultusunda analizlerini yapılandıracaklardır.
Sunum ve Raporlama: Seçilen eser üzerinden hazırlanan çalışmalar, dönem sonunda raporalanıp teslim edilecek ve sınıf sunumları üzerinden değerlendirilecektir.
Kurallar
Dersin İşleyiş Yöntemi: Dersler teorik altyapının aktarılmasının yanı sıra örnek olay incelemeleri, grup tartışmaları ve video analizleri eşliğinde yürütülecektir.
Devam Zorunluluğu: Üniversite mevzuatı uyarınca teorik derslere devam zorunluluğu bulunmakta olup, öğrencilerin ders süreçlerini düzenli takip etmeleri beklenmektedir.
İletişim Kanalları: Dersle ilgili duyurular ve bilgilendirmeler resmi sistemler (Microsoft Teams-Eposta) üzerinden yapılacak olup, öğrencilerin kurumsal e-postalarını düzenli kontrol etmeleri önem arz etmektedir.
Özgünlük ve İntihal: Tüm ödev ve raporların özgün olması akademik etik kurallarına aykırı olmaması zorunludur.
Zamanında Teslim ve Sunum: Ödevlerin ve sunumların ilan edilen takvime uygun olarak eksiksiz bir şekilde tamamlanması gerekmektedir.
Soru Rehberine Uygunluk: Hazırlanacak sunum ve raporlarda, öğretim elemanı tarafından paylaşılan rehber soruların eksiksiz ele alınması ve yanıtlanması zorunludur.
Dersin Öğrenme Çıktıları
- Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğunun tanımlarını, nedenlerini ve bireylerin gelişimsel/öğrenme özelliklerini açıklar.
- Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğunda eğitsel değerlendirme, tarama ve tanılama süreçlerini analiz eder.
- Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin eğitiminde kullanılan kanıta dayalı uygulamaları değerlendirir.
- Özel gereksinimli bireylerin ailelerinin geçirdiği psikolojik süreçleri yorumlayarak, aile katılımını destekleyecek stratejiler geliştirir.
- MEB Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu Destek Eğitim Programlarının yapısını ana hatlarıyla açıklar.
Temel Alan Dağılımı
Öğretim Yöntem ve Teknikleri
Ölçme ve Değerlendirme
AKTS / İş Yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre (saat) | Toplam İş Yükü |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil) | 16 | 2 | 32 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi | 16 | 1 | 16 |
| Ara Sınav | 1 | 10 | 10 |
| Kısa Sınav | 0 | 0 | 0 |
| Ödev | 1 | 20 | 20 |
| Uygulama | 0 | 0 | 0 |
| Final | 1 | 22 | 22 |
Ders Akışı
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin izlencesinin tanıtılması, Zihin Yetersizliği: Tanım, Sınıflama, Yaygınlık, Nedenler | İlgili kaynaklara erişim |
| 2 | Zihin Yetersizliği: Özellikler | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 3 | Zihin Yetersizliği: Tarama, Tanılama ve Değerlendirme | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 4 | Zihin Yetersizliği: Eğitim ve Öğretim | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 5 | Zihin Yetersizliği: İyi Uygulamalar | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 6 | Otizm Spektrum Bozukluğu: Tanım, Sınıflama, Yaygınlık, Nedenler | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 7 | Otizm Spektrum Bozukluğu: Özellikler | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 8 | Ara Sınav | Ara Sınav |
| 9 | Otizm Spektrum Bozukluğu: Tarama, Tanılama ve Değerlendirme | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 10 | Otizm Spektrum Bozukluğu: Eğitim ve Öğretim | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 11 | Otizm Spektrum Bozukluğu: İyi Uygulamalar | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 12 | Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu’nda Aileler ve Tutumlar | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 13 | Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Türkiye'de Yasal Düzenlemeler | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 14 | MEB Zihin Yetersizliği Olan Bireyler için Destek Eğitim Programının İncelenmesi/ MEB Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler için Destek Eğitim Programının İncelenmesi | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 15 | Genel değerlendirme- ödev sunumları | İlgili kaynakta haftalık konunun okunması |
| 16 | Final Sınavı | Final sınavı |


