Ana içeriğe atla

OZE 103 - Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu

Eğitim Fakültesi · Özel Eğitim Öğretmenliği · Lisans

AKTS: 4 T+U+L: 2+0+0 Zorunlu
Koordinatör: Dr. Öğr. Üyesi Ferdane KARAYEL GÜLMEZ
Öğretim Üyeleri: Dr. Öğr. Üyesi Ferdane KARAYEL GÜLMEZ

Dersin Amacı

Bu dersin amacı, zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin gelişimsel özellikleri, tanı ve değerlendirme süreçleri, kanıta dayalı eğitim uygulamaları ve yasal düzenlemeler hakkında bilgi kazandırmaktır. 

Ders İçeriği

Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin sınıflama ve gelişimsel özelliklerinin ele alındığı bu derste; tarama, eğitsel tanılama ve değerlendirme süreçleri detaylı bir şekilde incelenmektedir. Ders kapsamında özel gereksinimli bireylerin eğitim gereksinimlerine uygun kanıta dayalı uygulamalar ve iyi uygulamalar, ailelerin yaşadığı psikolojik süreçler ile aile katılımını destekleyen stratejiler tartışılmaktadır. Ayrıca, ülkemizdeki yasal düzenlemeler ve Millî Eğitim Bakanlığı destek eğitim programlarının yapısı ile modülleri mesleki perspektifle ele alınmaktadır.

Zorunlu Kaynaklar

Diken, İ. H. & Bakkaloğlu, H. (2025). Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu. Pegem Akademi.

Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2026). Zihinsel yeterliliği yetersiz olan bireyler. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_01/12171059_zihinsel.pdf

Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2026). Otizm spektrum bozukluğu. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_01/12171059_otizm.pdf

Önerilen Kaynaklar

Ergün, E. (2019). Merhaba Ben Otizm. Kripto Yayın.

Özer, E., & Özdemir, S. (2015). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklarda Yüz İşleme ve Göz İzleme Becerileri. International Journal of Early Childhood Special Education, 7(1), 1.

Kadak, M. T., Demir, T., & Doğangün, B. (2013). Otizmde yüz ve duyguların yüz ifadelerini tanıma. Psikiyatride güncel yaklaşımlar, 5(1), 15-29.

Açıklamalar

Ödev Kapsamı: Öğrenciler, zihin yetersizliği veya otizm spektrum bozukluğu temalı belirlenmiş kitap veya filmler arasından seçim yapacak; hazırlık sürecinde kendilerine iletilen rehber sorular doğrultusunda analizlerini yapılandıracaklardır.

Sunum ve Raporlama: Seçilen eser üzerinden hazırlanan çalışmalar, dönem sonunda raporalanıp teslim edilecek ve sınıf sunumları üzerinden değerlendirilecektir.

Kurallar

Dersin İşleyiş Yöntemi: Dersler teorik altyapının aktarılmasının yanı sıra örnek olay incelemeleri, grup tartışmaları ve video analizleri eşliğinde yürütülecektir.

Devam Zorunluluğu: Üniversite mevzuatı uyarınca teorik derslere devam zorunluluğu bulunmakta olup, öğrencilerin ders süreçlerini düzenli takip etmeleri beklenmektedir.

İletişim Kanalları: Dersle ilgili duyurular ve bilgilendirmeler resmi sistemler (Microsoft Teams-Eposta) üzerinden yapılacak olup, öğrencilerin kurumsal e-postalarını düzenli kontrol etmeleri önem arz etmektedir.

Özgünlük ve İntihal: Tüm ödev ve raporların özgün olması akademik etik kurallarına aykırı olmaması zorunludur.  

Zamanında Teslim ve Sunum: Ödevlerin ve sunumların ilan edilen takvime uygun olarak eksiksiz bir şekilde tamamlanması gerekmektedir.

Soru Rehberine Uygunluk: Hazırlanacak sunum ve raporlarda, öğretim elemanı tarafından paylaşılan rehber soruların eksiksiz ele alınması ve yanıtlanması zorunludur.

Dersin Öğrenme Çıktıları

  1. Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğunun tanımlarını, nedenlerini ve bireylerin gelişimsel/öğrenme özelliklerini açıklar.
  2. Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğunda eğitsel değerlendirme, tarama ve tanılama süreçlerini analiz eder.
  3. Zihin yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin eğitiminde kullanılan kanıta dayalı uygulamaları değerlendirir.
  4. Özel gereksinimli bireylerin ailelerinin geçirdiği psikolojik süreçleri yorumlayarak, aile katılımını destekleyecek stratejiler geliştirir.
  5. MEB Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu Destek Eğitim Programlarının yapısını ana hatlarıyla açıklar.

Temel Alan Dağılımı

(14) Öğretmen Yetiştirme ve Eğitim Bilimleri%100

Öğretim Yöntem ve Teknikleri

AnlatımSoru-CevapTartışmaGösterimGrup Çalışması

Ölçme ve Değerlendirme

ÖdevSınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test)

AKTS / İş Yükü

EtkinlikSayıSüre (saat)Toplam İş Yükü
Ders Süresi (Sınav Haftası Dahil)16232
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi16116
Ara Sınav11010
Kısa Sınav000
Ödev12020
Uygulama000
Final12222

Ders Akışı

HaftaKonuÖn Hazırlık
1Dersin izlencesinin tanıtılması, Zihin Yetersizliği: Tanım, Sınıflama, Yaygınlık, Nedenlerİlgili kaynaklara erişim
2Zihin Yetersizliği: Özelliklerİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
3Zihin Yetersizliği: Tarama, Tanılama ve Değerlendirmeİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
4Zihin Yetersizliği: Eğitim ve Öğretimİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
5Zihin Yetersizliği: İyi Uygulamalarİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
6Otizm Spektrum Bozukluğu: Tanım, Sınıflama, Yaygınlık, Nedenlerİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
7Otizm Spektrum Bozukluğu: Özelliklerİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
8Ara SınavAra Sınav
9Otizm Spektrum Bozukluğu: Tarama, Tanılama ve Değerlendirmeİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
10Otizm Spektrum Bozukluğu: Eğitim ve Öğretimİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
11Otizm Spektrum Bozukluğu: İyi Uygulamalarİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
12Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu’nda Aileler ve Tutumlarİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
13Zihin Yetersizliği ve Otizm Spektrum Bozukluğu: Türkiye'de Yasal Düzenlemelerİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
14MEB Zihin Yetersizliği Olan Bireyler için Destek Eğitim Programının İncelenmesi/ MEB Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler için Destek Eğitim Programının İncelenmesiİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
15Genel değerlendirme- ödev sunumlarıİlgili kaynakta haftalık konunun okunması
16Final SınavıFinal sınavı