AES 002 - Alan Eğitimi Seçmeli Ders

Okul Dışı Öğrenme Ortamları dersi, "geçmişini bilmeyen geleceğe yön veremez" ilkesinden hareketle öğretmen adaylarının Eğitimde Program Dışı Etkinlikler dersinde edindikleri saha deneyimlerini kuramsal derinlik, metodolojik sistematik ve analitik bir perspektifle ileri düzeye taşımalarını amaçlamaktadır. Bu ders; öğrencilerin İstanbul'un çok katmanlı medeniyet havzasını bir gezi güzergâhının ötesinde, yapılandırılmış gözlem, eleştirel mekân okuması, yansıtıcı düşünme ve eylem araştırması yaklaşımlarının bütünleşik biçimde uygulandığı ileri düzey bir pedagojik laboratuvar olarak yeniden okumalarını ve tarihî mekânların eğitsel potansiyelini bilimsel ölçütlerle değerlendirme yetkinliğine ulaşmalarını hedeflemektedir. Aynı zamanda ders, Mehmet Âkif Ersoy'un "Asım'ın Nesli" mefkûresinde tasavvur edilen; tarihine vâkıf, medeniyetinin mirasını özümsemiş, manevî değerlerine sahip çıkan, bedenen güçlü, ahlaken yüksek ve ilmen donanımlı öğretmen profilinin yetiştirilmesi idealini, okul dışı öğrenme ortamları pedagojisi aracılığıyla somutlaştırmayı gaye edinmektedir.

Bu amaç doğrultusunda ders, geçmişi bilmeyenin geleceği olmayacağı bilinciyle öğretmen adaylarını yalnızca mekân tanıma ve kültürel farkındalık düzeyinde bırakmayıp; tarihî alanları beden eğitimi öğretmenliği disipliniyle ilişkilendirilmiş özgün etkinlik planlarına dönüştürme, alan raporları hazırlama, mikro öğretim uygulamaları tasarlama ve somut olmayan kültürel miras unsurlarını çok boyutlu analiz etme yetkinlikleriyle donatmayı hedeflemektedir. Osmanlı külliye geleneğinden Bizans mirasına, sahabe makamlarından Boğaz yalılarının sivil mimari estetiğine, tarihî kütüphanelerden modern sanat müzelerine uzanan on farklı rotanın analitik perspektifle yeniden deneyimlenmesi vasıtasıyla öğrencilerin "kökü mazide olan âti" idealini mesleki kimliklerine entegre etmeleri, öğretmenlik pratiğini sınıfın duvarları ötesine taşıyacak yaratıcı öğrenme ortamları tasarlama kapasitesine erişmeleri ve geleceğin nesillerine medeniyet şuuru, kültürel duyarlılık ve değerler bilinci aşılayabilecek donanıma sahip olmaları amaçlanmaktadır.

Okul Dışı Öğrenme Ortamları dersi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü 3. sınıf müfredatında yer alan ve "geçmişini bilmeyen geleceğe yön veremez" düsturunu pedagojik pratiğe dönüştürmeyi hedefleyen ileri düzey bir uygulama dersidir. Ders, öğrencilerin Eğitimde Program Dışı Etkinlikler dersinde edindikleri saha deneyimlerini kuramsal derinlik ve metodolojik sistematikle bir üst seviyeye taşımalarını amaçlamaktadır. Bu çerçevede İstanbul'un çok katmanlı medeniyet havzası yalnızca bir gezi güzergâhı olarak değil; yapılandırılmış gözlem (structured observation), eleştirel mekân okuması (critical place reading), yansıtıcı düşünme (reflective thinking) ve eylem araştırması (action research) yaklaşımlarının bütünleşik biçimde uygulandığı ileri düzey bir pedagojik laboratuvar olarak konumlandırılmıştır. Mehmet Âkif Ersoy'un "Asım'ın Nesli" mefkûresinde idealize edilen; tarihine vâkıf, medeniyetinin mirasını özümsemiş, bedenen güçlü, ahlaken yüksek ve ilmen donanımlı öğretmen profilinin yetiştirilmesi, dersin temel felsefî çerçevesini oluşturmaktadır.

Ders kapsamında on hafta boyunca gerçekleştirilen saha çalışmalarında öğrenciler, daha önce deneyimledikleri Kariye ve Balat, İstiklal ve Galata, Zeyrek ve Vefa, Süleymaniye, Gülhane ve Sultanahmet, Beşiktaş, İstanbul'un Sahabeleri, Topkapı Sarayı ve Yedikule, Üsküdar ve Kanlıca ile Boğazın İncileri rotalarını bu kez analitik bir perspektifle yeniden okumaktadır. Her bir rotada öğrenciler; ziyaret edilen mekânların okul dışı öğrenme ortamı olarak eğitsel potansiyelini değerlendiren alan raporları hazırlamakta, beden eğitimi öğretmenliği disipliniyle ilişkilendirilmiş özgün etkinlik planları tasarlamakta ve akranlarına yönelik mikro öğretim uygulamaları gerçekleştirmektedir. Ayrıca her rotanın gastronomi kültürü, mimari estetiği ve toplumsal bellek katmanları somut olmayan kültürel miras eğitimi bağlamında çok boyutlu olarak analiz edilmektedir.

Bu bütüncül yapı, geçmişi bilmeyenin geleceği olmayacağı bilinciyle öğretmen adaylarının tarihî mekânları birer eğitim ortamına dönüştürme yetkinliğini kazanmalarını, "kökü mazide olan âti" idealini mesleki kimliklerine entegre etmelerini ve geleceğin nesillerine medeniyet şuuru, kültürel duyarlılık ve değerler bilinci aşılayabilecek donanıma ulaşmalarını hedeflemektedir. Böylece ders, Asım'ın Nesli vizyonunun öngördüğü nitelikli öğretmen yetiştirme idealini sınıfın duvarları ötesinde, İstanbul'un kadim sokaklarında, tarihî mabetlerinde, saraylarında ve Boğaz'ın eşsiz siluetinde hayata geçirmektedir.

Dersin değerlendirme süreci, çok boyutlu ve süreç odaklı bir yapıda tasarlanmıştır. Bu çerçevede öğrencilerin öğrenme yönetim sistemine yükleyecekleri kitap inceleme ödevleri, yansıtıcı düşünme raporları ve haftalık gezi sunum raporları dönem boyunca sistematik olarak takip edilecektir. Bunlara ek olarak, dersin sorumlu öğretim üyesi tarafından sisteme yüklenen ilgili yönetmelik, yönerge ve federasyon ana statüleri kapsamında vize ve final dönemlerinde sözlü quiz uygulaması gerçekleştirilecektir. Sözlü quizler, öğrencilerin hem saha deneyimlerinden elde ettikleri kazanımları hem de mevzuat bilgilerini bütünleştirme düzeylerini ölçmeye yönelik olarak yapılandırılmıştır. Öte yandan, gezi veya okuma grubu faaliyetlerinde aktif rol almanın yanı sıra alan yazına bilimsel katkı sağlayacak nitelikte proje çalışmaları yürüten öğrenci veya öğrenciler, söz konusu akademik üretkenliklerinin karşılığı olarak vize ve final dönemlerinde gerçekleştirilecek sözlü quizlerden muaf tutulacaktır. Bu muafiyet uygulaması, öğrencilerin araştırmacı kimliklerini güçlendirmelerini teşvik etmek ve bilimsel üretkenliği ödüllendiren bir akademik kültür oluşturmak amacıyla dersin değerlendirme politikasına entegre edilmiştir.